De ATKM heeft een zestal principes

7 Zie tevens: Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, De zes principes van goed toezicht, 2013.

die ten grondslag liggen aan haar toezicht. Concrete invulling en toepassing van deze principes leidt volgens de ATKM tot effectief toezicht waarbij het perspectief van de samenleving centraal staat en maatwerk plaatsvindt.

Het gaat om de volgende toezichtprincipes die hieronder nader toegelicht worden:

• Selectief toezicht

• Slagvaardig toezicht

• Samenwerkend toezicht

• Onafhankelijk toezicht

• Transparant toezicht

• Professioneel toezicht.

Selectief toezicht: ‘bewuste prioriteiten en thema’s’

Selectief toezicht betekent dat een toezichthouder niet op alles en overal even intensief kan toezichthouden, maar prioriteiten stelt op basis van geconstateerde/onderkende risico’s, maatschappelijke impact en mate van naleving. Bij de verschillende soorten toezicht (risicogebaseerd, thematisch en signaalgestuurd toezicht) is uiteengezet op welke manier bij de ATKM sprake is van selectief toezicht met bijbehorende prioritering en focus op bepaalde thematiek/onderwerpen.

Slagvaardig toezicht: ‘effectief handhaven bij overtredingen’

Slagvaardig toezicht houdt in dat de ATKM voldoende bevoegdheden heeft om snel en daadkrachtig, te kunnen optreden wanneer dat nodig is en zeker bij een geconstateerde overtreding. Gezien de missie van de ATKM is dit cruciaal, aangezien de blootstelling aan en de verspreiding van online terroristisch en kinderpornografisch materiaal maatschappelijk bezien zeer schadelijk is. Wanneer de ATKM door detectie of meldingen op online terroristisch of kinderpornografisch materiaal stuit, zal zij een (verwijderings)bevel sturen. Wanneer dit bevel niet wordt nageleefd zal de ATKM handhavend optreden om naleving af te dwingen. De wijze waarop de ATKM dat bewerkstelligt, is sterk afhankelijk van de desbetreffende overtreding, het beoogde doel (herstel en/of punitief) en omstandigheden van het geval. De volgende paragraaf gaat nader in op het onderwerp handhaving. Verder wordt ook verwezen naar het Dwangsom- en boetebeleid ATKM.

Samenwerkend toezicht: ‘Samen met anderen en onderdeel van maatschappij’

De ATKM werkt intensief en gericht samen met de internetsector, autoriteiten van andere lidstaten en relevante ketenpartners (binnen de overheid) om de verspreiding van online terroristisch en kinderpornografisch materiaal tegen te gaan. De ATKM heeft daartoe een sectorraad ingericht om te overleggen met experts uit de internetsector, bijvoorbeeld ten aanzien van de vraag welke maatregelen technisch wenselijk en haalbaar zijn. Het doel van de sectorraad is om problemen die de ATKM in de praktijk ondervindt met betrekking tot het detecteren en ontoegankelijk maken dan wel verwijderd krijgen van online terroristisch en kinderpornografisch materiaal in kaart te brengen en deze samen met de sector aan te pakken. De bestaande zelfregulering door de internetsector ten aanzien van kinderpornografisch materiaal blijft bovendien voortbestaan. De ATKM heeft daarnaast – vanuit haar wettelijke taken bezien – de mogelijkheid om zelf online kinderpornografisch of terroristisch materiaal te detecteren.

De ATKM mengt zich ook in het publieke debat ten aanzien van dit domein. Zoals hierboven al is opgemerkt, zal de ATKM daarnaast, bij de invulling van haar wettelijke taken, actief samenwerking zoeken met relevante partners binnen de overheid, de internetsector en autoriteiten van andere lidstaten om oplossingen te verkennen om het internet zoveel mogelijk vrij te houden van terroristisch en kinderpornografisch materiaal.

Onafhankelijk toezicht: ‘zelfstandige en onafhankelijke besluitvorming’

Er is bewust voor gekozen om de ATKM een zelfstandig bestuursorgaan (hierna: zbo) te laten zijn, gelet op de specifieke expertise maar hoofdzakelijk de wens om (de schijn van) politieke inmenging te voorkomen in de beoordeling of online materiaal wel of niet kinderpornografisch of terroristisch van aard is. Onafhankelijke oordeelsvorming is van bijzonder belang omdat het bij het schonen van het internet gaat om maatregelen die kunnen raken aan de vrijheid van meningsuiting. De ATKM opereert als ZBO, uiteraard binnen haar wettelijke kaders, zelfstandig en neemt onafhankelijk besluiten. Dat betekent dat de ATKM zonder inmenging of (politieke) bemoeienis onafhankelijk tot haar besluitvorming komt. De Minister van Justitie en Veiligheid kan evenmin invloed uitoefenen op de inhoudelijke beoordeling door de ATKM of online materiaal ontoegankelijk/verwijderd moet worden of niet. Ter verdere borging van deze vereiste onafhankelijk is uitzondering van toepassing van de artikelen 21 en 22 van de Kaderwet ZBO’s noodzakelijk geacht. Als gevolg daarvan mag de minister geen beleidsregels vaststellen met betrekking tot de taakuitoefening van de Autoriteit. Evenmin mag de minister besluiten van de Autoriteit (ook die inhoudende beleidsregels) vernietigen.

Transparant toezicht: ‘helder beleid en besluitvorming’

Dit principe houdt in dat de ATKM inzicht geeft, uitleg kan geven en verantwoording aflegt over de manier waarop zij uitvoering geeft aan haar toezicht en handhaving. Belangrijk is dat zij hiervoor helder beleid opstelt dat voor iedereen publiekelijk toegankelijk is. Hieraan geeft de ATKM uitvoering door onder andere haar toezicht- en handhavingsbeleid ATKM en het dwangsom- en boetebeleid ATKM te publiceren. Verder motiveert zij haar werkwijze en besluitvorming in haar (sanctie)besluiten, conform de algemene beginselen van behoorlijk bestuur van de Awb. Daarnaast kan de ATKM, op basis van haar specifieke wetten, sanctiebesluiten die zij heeft genomen openbaar maken door deze op haar website te plaatsen. Dit zal zij in beginsel ook doen, zie daarvoor paragraaf 5.

Professioneel toezicht: ‘deskundig en hoogwaardige kwaliteit’

De wettelijke taakvervulling van de ATKM verlangt specifieke deskundigheid van haar medewerkers. Professioneel toezicht vereist continue ontwikkeling van kennis, vaardigheden en ontwikkelmethoden op alle niveaus in de organisatie. De ATKM investeert in de ontwikkeling van haar toezichthouders en gespecialiseerde medewerkers, maar investeert daarnaast ook in (internationale) kennisuitwisseling binnen uiteenlopende terreinen en technische innovatieve tools (bijvoorbeeld detectietools). Deze specifieke deskundigheid is noodzakelijk voor een autoriteit die uniek is in wat zij doet. Beoordelings- en besluitvormingsprocedures moeten van (juridisch) hoogwaardige kwaliteit zijn met respect voor vrijheden en grondrechten.