II — Veiliger ontwerp en gebruik van procesapparatuur, -leidingen en -installaties Besluit vaststelling speerpunten en subsidieplafond kalenderjaar 2026 als bedoeld in de Tijdelijke subsidieregeling versterking omgevingsveiligheid industriële activiteiten 2022–2027
Veiliger ontwerp en gebruik van procesapparatuur, -leidingen en -installaties
Dit speerpunt richt zich op verhoging van de intrinsieke veiligheid van procesapparatuur, -leidingen en -installaties op het niveau van zowel het totale systeem als componenten hiervan. Het veiliger ontwerp en gebruik komt voort uit het toepassen van ‘Safe-by-Design’ principes bij het doorvoeren van verbeteringen of vervanging van relatief risicovolle procesonderdelen.
‘Safe-by-Design’ is erop gericht veiligheid zo vroeg mogelijk als ontwerpeis mee te nemen in product- en procesontwikkeling. Deze ambitieuze insteek is belangrijk, omdat de overheid naar een veilige, duurzame, circulaire en vooral gezonde leefomgeving streeft voor haar burgers. Dit kan effectief gerealiseerd worden door veiligheid al in de ontwerpfase mee te nemen. Deze veiligheidsaanpak kan in verschillende situaties worden toegepast. Bijvoorbeeld bij het herontwerpen van een bestaande installatie voor nieuwe toepassingen, bij het optimaliseren van installaties en bij toepassing van innovatieve technologieën als gevolg van de energietransitie of circulaire economie (CE) ontwikkelingen.
Toepassing van ‘Safe-by-Design’ principes biedt veiligheidswinst bij invoering van één of meerdere verbeteringen na grondige evaluatie van de volgende zeven opties bij het (her)ontwerp van installaties met gevaarlijke stoffen of risicovolle processen:
1. minimalisatie (bijvoorbeeld het verminderen van de hoeveelheid gevaarlijke stoffen);
2. substitutie (bijvoorbeeld het vervangen van een gevaarlijke stof door een minder gevaarlijke stof);
3. moderatie of het verlagen van het gevaarlijk effect (bijvoorbeeld het aanpassen van de procescondities);
4. simplificatie (bijvoorbeeld het voorkomen van gevaarlijke effecten door het aanpassen van het ontwerp in plaats van het toevoegen van mitigerende maatregelen);
5. verhoging van de foutentolerantie (bijvoorbeeld het zodanig ontwerpen van componenten dat bij een deviatie van de ontwerpcondities de installatie niet faalt);
6. limitatie van gevaarlijke effecten (bijvoorbeeld het verplaatsen van een installatie, zodat bij een gevaarlijk effect geen schade toegebracht kan worden aan mens of milieu);
7. hantering van robuuste uitgangspunten en veiligheidscriteria met tolerantie voor of bestand tegen ondeskundig of oneigenlijk gebruik (bijvoorbeeld het onmogelijk maken van misbruik of andere onbedoelde toepassingen van een product met gevaarlijke stoffen).
Hiermee kunnen bestaande en nieuwe risico’s beter voorkomen, c.q. beheerst worden. Een robuuste veiligheidsaanpak houdt immers rekening met meerdere schadelijke gebeurtenissen die gelijktijdig zouden kunnen optreden of het meervoudig falen van systemen en beheersmaatregelen. Systematische toepassing van ‘Safe-by-Design’ principes zal de betrouwbaarheid van petrochemische installaties verder verhogen en maakt ze toekomstbestendig.
Dit speerpunt stimuleert ook de samenwerking en kennisdeling tussen bedrijven op het gebied van veiliger (her)ontwerp en (her)gebruik van procesapparatuur, -leidingen en -installaties. Deling van ontwikkelde kennis en ervaringen is belangrijk, omdat ‘Safe-by-Design’ veiligheidsverbeteringen bij vrijwel alle risicovolle bedrijven uitvoerbaar zijn. De uitwisseling van deze praktijkkennis moet het mogelijk maken om:
• de benodigde ‘Safe-by-Design’ procesaanpassingen breed door te voeren;
• best beschikbare ‘Safe-by-Design’ werkmethoden, technieken of systemen te ontwikkelen;
• de veilige levensduur van procesinstallaties en onderdelen daarvan op een hoger niveau te garanderen;
• de gevolgen van externe en interne veiligheidsrisico’s te reduceren door procesaanpassingen met waar mogelijk inzet van intrinsiek veilige componenten of systemen;
• de veiligheidsprestaties van procesapparatuur, -leidingen en -installaties verder te verhogen.
Afbakeningscriteria:
1. De aanvraag voor een project draagt voldoende transparant bij aan het beoogde doel van het speerpunt door het doorvoeren van verbeteringen gericht op een veiliger ontwerp en gebruik van componenten of systemen.
2. De aanvraag voor een project omvat in voldoende mate een meer integrale toepassing van ‘Safe-by-Design’ principes voor procesinstallaties of cruciale onderdelen daarvan en houdt daarbij rekening met aanpassingen in procesomstandigheden, energievorm, grondstof en andere maatschappelijke uitdagingen dan omgevingsveiligheid zoals CE en energietransitie.
3. Het projectvoorstel werkt in voldoende mate adequaat aan intrinsieke veilige procesverbeteringen.
4. Het projectvoorstel beschrijft voldoende helder en concreet de oplossingsrichting(en) als gevolg van de toepassing en opvolging van ‘Safe-by-Design’ principes.
5. Het projectvoorstel geeft in voldoende mate aan welke onvoorziene en nieuwe risico’s onderzocht en aangepakt gaan worden bij de toepassing en opvolging van ‘Safe-by-Design’ principes.
6. Het voorgestelde project levert bij afronding een ook voor andere risicorelevante bedrijven bruikbare ‘best practice’ product of handleiding op voor veiliger ontwerp en gebruik van procesinstallaties of onderdelen daarvan.
- Regeling
- Besluit vaststelling speerpunten en subsidieplafond kalenderjaar 2026 als bedoeld in de Tijdelijke subsidieregeling versterking omgevingsveiligheid industriële activiteiten 2022–2027
- Soort
- Ministeriële regeling
- Geldend vanaf
- 01-01-2026
- BWB-id
- BWBR0051988
- Versie
- 2026-01-01_0