Sinds de start van de Russische invasie van Oekraïne zijn de noden in Oekraïne enorm en deze nemen nog altijd toe. Het Rapid Damage and Needs Assessment (RDNA4) van de Oekraïense autoriteiten, de Wereldbank en de Europese Commissie becijferde begin 2025 de totale wederopbouwkosten op 524 miljard USD (voorjaar 2024 was dit nog 486 miljard USD). Sindsdien zijn grootschalige aanvallen doorgegaan en is de schade nog verder toegenomen. Het land heeft grote behoefte aan steun in velerlei sectoren.

De hulpbehoefte van Oekraïne is dermate groot dat het cruciaal is om de private sector te ondersteunen in zijn bijdrage aan duurzaam herstel om zo de druk op de Oekraïense publieke sector te verlichten. Om ondernemingen en maatschappelijke organisaties te ondersteunen om vraaggestuurd bij te dragen aan wederopbouw en duurzame economische ontwikkeling van Oekraïne heeft de toenmalige Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking in 2023 besloten het Subsidieprogramma Oekraïne partnerfaciliteit op te zetten. Na de eerste openstelling in 2023–2024 is er via het Subsidieprogramma Oekraïne partnerfaciliteit 2024 een tweede openstelling geweest in 2024–2025. Gelet op de voortdurende grote behoefte aan steun en op basis van de ervaringen met de eerste twee openstellingen en de daaruit voortvloeiende gewenste wijzigingen, heeft de Staatssecretaris van Buitenlandse Zaken besloten om een nieuwe ronde open te stellen in het Subsidieprogramma Oekraïne partnerfaciliteit 2025 (hierna: subsidieprogramma).

De minister stelt met het subsidieprogramma middelen beschikbaar voor projecten van partnerschappen van ondernemingen en maatschappelijke organisaties die bijdragen aan wederopbouw in Oekraïne en duurzaam herstel van de Oekraïense economie en samenleving, uitgezonderd humanitaire noodhulp

3 Zie voor de definitie van humanitaire noodhulp: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/ontwikkelingshulp/humanitaire-hulp

. Het moet bij de projecten gaan om activiteiten in één of meer van de volgende sectoren: gezondheidszorg, water, circulaire bouw, duurzame energie of landbouw. Dit zijn sectoren waar de noden in Oekraïne hoog zijn en waar Nederland een toegevoegde waarde kan bieden. Het gaat daarbij om projecten die als gevolg van marktfalen zonder financiële steun niet realiseerbaar zijn.

Specifiek is het subsidieprogramma bedoeld voor projecten met een concreet en tastbaar resultaat aan het einde van het project. Dat betekent dat haalbaarheidsstudies, pilots en projecten op basis van technologieën die nog in een experimentele fase zitten niet in aanmerking komen voor subsidie. Tevens gaat het om projecten waaruit een bredere lokale economische en maatschappelijke ontwikkeling voortkomt. Het gaat om projecten die een lange-termijneffect hebben op de lokale gemeenschap of op een keten van ondernemingen en maatschappelijke organisaties, en dus niet om projecten die uitsluitend ten goede komen aan één (groep van) onderneming(en) of één maatschappelijke organisatie. Het betreft projecten die niet-commercieel financierbaar zijn en die de Oekraïense publieke sector verlichten bij de wederopbouw.

Nederland streeft ernaar om zo goed mogelijk aan te sluiten bij de prioriteiten van de Oekraïense regering ten aanzien van wederopbouw en structureel herstel van de Oekraïense economie en samenleving. De Oekraïense overheid werkt met een systeem om wederopbouwplannen en daarvoor beschikbaar gestelde middelen te prioriteren. Hiertoe plaatsen alle lagen van de overheid – lokaal, regionaal en nationaal – de voor hen belangrijke wederopbouwprogramma’s en -projecten in een database, genaamd DREAM. Een commissie van de landelijke overheid prioriteert deze projecten. De projecten die de hoogste prioriteit hebben staan in een subsectie van de DREAM-database, die Single Project Pipeline (SPP) wordt genoemd

4 Bedrijven worden gestimuleerd om alvast kennis te nemen van de DREAM-database. De DREAM database is te benaderen via https://bi.dream.gov.ua/ en de Single Project Pipeline is de benaderen via https://bi.dream.gov.ua/spi/#/spp. Actuele informatie of updates over de wijze om toegang tot deze database(s) te vinden zal RVO verstrekken via de website www.rvo.nl/upf (Engelstalige versie: https://english.rvo.nl/subsidies-financing/upf).

. Momenteel is de DREAM-database nog in ontwikkeling. Aanvragers leggen bij voorkeur aantoonbaar contact met de lokale overheid waar het project zal gaan plaatsvinden, om zo goed mogelijk aan te sluiten bij de lokale prioriteiten. Regionale en lokale overheden zijn momenteel bezig om hun prioritaire projecten op te nemen in de DREAM-database.

Nederlandse ondernemingen hebben veel ervaring in de specifieke sectoren waarvoor het subsidieprogramma openstaat. Het faciliteren van het leveren van een lange-termijnbijdrage door het (Nederlandse) bedrijfsleven wordt daarom van belang geacht voor het bereiken van de doelstellingen. Ter illustratie volgt hierna voor de specifieke sectoren een beschrijving van het type projecten dat het subsidieprogramma beoogt te financieren, gekoppeld aan waar de noden hoog zijn:

Gezondheidssector

Voor de gezondheidszorgsector wordt gezocht naar projecten die zijn gericht op uitbreiding of herstel van capaciteit en eventueel gedeeltelijk, maar niet uitsluitend, op modernisering.

Voor Mental Health and Psychosocial Support (MHPSS) wordt gezocht naar projecten die aansluiten bij de bredere programma’s van de Oekraïense overheid en waarbij methodieken worden gebruikt die door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) zijn geaccepteerd.

Watersector

Voor de watersector wordt gezocht naar projecten die gericht zijn op het herstel van de drinkwatervoorziening (vodokanals) en van waterzuiveringsinstallaties.

Circulaire bouw

Voor circulaire bouw wordt gezocht naar projecten die gericht zijn op het ontwikkelen, gebruiken of hergebruiken van gebouwen, gebieden en infrastructuur, zonder natuurlijke hulpbronnen onnodig uit te putten, de leefomgeving te vervuilen en ecosystemen aan te tasten. Bouwen op een wijze die economisch verantwoord is en bijdraagt aan het welzijn van mens en dier, nu en later. In het bijzonder wordt gezocht naar projecten gericht op huisvesting en sociale infrastructuur.

Duurzame-energiesector

Voor de duurzame-energiesector wordt gezocht naar projecten die bijdragen aan de decentralisatie van opwekcapaciteit, energie-efficiëntie en/of energieopslag en die gericht zijn op hernieuwbare energietechnologieën (inclusief groen gas voor lokaal gebruik in Oekraïne). Projecten zijn daarmee oplossingen die niet direct de gecentraliseerde Oekraïense opwekcapaciteit kunnen vervangen, maar die wel al op korte termijn effect kunnen sorteren en zo hun waarde bewijzen voor het Oekraïense energiesysteem. Het gaat dus niet om projecten die primair voorzien in de energiebehoefte van een enkele onderneming waarmee het net wordt ontlast. De minister verwelkomt wel projecten die voorzien in een onafhankelijke energievoorziening voor sociale infrastructuur, zoals ziekenhuizen en scholen.

Landbouw

Voor landbouw wordt gezocht naar projecten in de agrologistiek op het gebied van opslag, koeling en distributie die vanwege wereldwijde en lokale voedselvoorziening en -zekerheid een publiek karakter hebben en daarmee een breder maatschappelijk belang dienen. In het bijzonder – maar niet uitsluitend – is er behoefte aan projecten in de agrologistiek, inclusief opslag, koeling en distributie en irrigatie.

Sector-onafhankelijk

In zijn algemeenheid dragen projecten bij aan de reconstructie van voorzieningen die door de oorlog beschadigd of vernietigd zijn. Of bijvoorbeeld aan lokale werkgelegenheid of de arbeidsinzetbaarheid (kennis, kunde, mentale en fysieke gezondheid) van Oekraïense burgers. Waar mogelijk dragen projecten ook bij aan verbetering van de positie van kwetsbare groepen, waaronder vrouwen, jongeren en oorlogsveteranen.