4.6.2 — Toetsinhouden taalverzorging Regeling toetswijzer doorstroomtoets PO Bonaire
Toetsinhouden taalverzorging
De opgaven in de rubriek taalverzorging toetsen spelling en interpunctie, waarbij de beschrijvingen op niveau 1F in het RKP worden gevolgd. Een evenwichtige verdeling van de opgaven rond spelling en interpunctie wordt nagestreefd.
Bij het onderdeel spelling in de doorstroomtoets po Bonaire gaat het om de schrijfwijze van woorden. Er is een relatie tussen letters (grafemen) en spraakklanken (fonemen). Omdat Papiamentu een fonologisch spellingsysteem heeft, is er meestal een een-op-een-relatie tussen letters en spraakklanken. Dat neemt niet weg, dat er regels moeten worden gebruikt om tot een correcte schrijfwijze te komen: kompliká en bírgen bijvoorbeeld schrijf je met een accent aigu (aksènt skèrpi), omdat het woorden zonder natuurlijke klemtoon zijn. Daarnaast zijn er gevallen waarbij je gewoon moet weten dat een woord op een bepaalde manier wordt gespeld, bijvoorbeeld leenwoorden die integraal zijn overgenomen (leuk, eigenlijk) of leenwoorden waarvan de spelling is aangepast (winshil).
Spelling
De volgende spellingcategorieën kunnen aan de orde komen:
1F:
• woorden met de klinkers è, ò, ù en ü (vokal modifiká);
• woorden met de medeklinker ñ (konsonante modifiká);
• woorden met tweeklanken (diptongo): ai, oi, ei, ui, uè etc.;
• woorden met medeklinkercombinaties (dígrafo): ch, dj, sh, zj;
• woorden met drieklanken (triptongo): iau, ieu, iou, uai, uei;
• woorden met een natuurlijke klemtoon, waaronder woorden die eindigen op -el, -er, -em, -en (shua): mangel, binager, kuorem, èksamen;
• woorden zonder een natuurlijke klemtoon: kompliká, bírgen, matá, último;
• de meest voorkomende leenwoorden (namen van personen en landen);
• regels voor het gebruik van de medeklinkers c, j, q en x aan het begin van een woord;
• regeltoepassing bij het afbreken van woorden.
Opmerking: het is m.b.t. de eenvoudige categorieën (bijv. woorden met ‘vokal modifiká’, ‘konsonante modifiká’, ‘diptongo’) niet de bedoeling woorden als wil, bòm, zür, aña, roi, kai op te nemen in de toets. Deze spellingcategorieën dienen terug te komen in moeilijkere, vaak meerlettergrepige woorden, waarin tevens meerdere spellingsmoeilijkheden vervat kunnen zijn: ehèmpel, bèrdè, kòrá, kòmbersá, engaño. De nadruk in de toets dient te liggen op het toepassen van spellingsregels bij zogenaamde regelgeleide woorden.
Spellingvaardigheid kan actief en passief worden getoetst. Actief spellen (zelf schrijven) kan bijvoorbeeld worden getoetst m.b.v. dictee-opgaven. Passief spellen (fout gespelde woorden herkennen) kan bijvoorbeeld worden getoetst m.b.v. meerkeuze-opgaven, waarbij de stam het fout gespelde woord bevat en leerlingen het fout gespelde woord moeten aanwijzen.
In het RKP zijn de spellingsregels opgenomen in het subdomein taalverzorging. Spelling controleren en verbeteren (passief spellen) valt onder het domein schrijven en wel onder het kenmerk ‘redigeren’. Daar staat bij niveau 1F: ‘De leerling controleert en verbetert de tekst op spelling, interpunctie en grammatica met hulp van checklist en medeleerlingen.’ Leerlingen hoeven dit dus op niveau 1F nog niet zelfstandig te kunnen. Items in de toets taalverzorging die passief spellen betreffen zijn indicatief voor een hoger niveau dan 1F.
Interpunctie
Interpunctie heeft betrekking op de leestekens die binnen en tussen zinnen worden gebruikt. Leestekens dienen ervoor het lezen te vergemakkelijken. Interpunctie heeft tevens betrekking op het gebruik van hoofdletters. Net als spelling kan interpunctie zowel actief (zelf leestekens en hoofdletters plaatsen) als passief (correctheid van interpunctie beoordelen) worden getoetst, waarbij de items die passief toetsen indicatief zijn voor een niveau hoger dan 1F.
Passieve meting
In de rubriek Interpunctie zijn de volgende opgaven opgenomen:
• Opgaven waarmee via het plaatsen van een hoofdletter wordt nagegaan of leerlingen de grenzen van een zin kunnen bepalen.
• Opgaven waarmee via het plaatsen van een hoofdletter wordt nagegaan of leerlingen namen (van personen, landen) met een hoofdletter schrijven.
• Opgaven die nagaan of de leerlingen weten waar er een punt, een uitroepteken of een vraagteken geplaatst moet/kan worden. In één item kunnen ook meer categorieën worden getoetst (moeilijker).
• Opgaven die nagaan of de leerlingen weten dat bij de directe rede aanhalingstekens geplaatst moeten worden.
• Opgaven waarbij sprake is van een dubbele punt bij een opsomming en bij de directe rede.
- Regeling
- Regeling toetswijzer doorstroomtoets PO Bonaire
- Soort
- ZBO-regeling
- Geldend vanaf
- 01-08-2025
- BWB-id
- BWBR0050775
- Versie
- 2025-08-01_0