Van oudsher wordt statistiek toegepast bij de risicoanalyse, controls testing en detailcontroles. Het belang voor het accountantsberoep om meer gebruik te maken van statistiek neemt toe. De beroepspraktijk investeert fors om grote hoeveelheden data geavanceerder te kunnen analyseren ten behoeve van een efficiënte en effectieve accountantscontrole. Een geïntegreerde benadering van statistiek in de accountantscontrole is vereist. Daarom dient een startbekwame accountant in staat te zijn om statistische methodieken toe te passen en tot een oordeel te komen op basis van relevante statistische analyses. Alle eindtermen betreffen de ‘Common body of knowledge’ van het theoriedeel van de opleiding. De praktische toepassing heeft onder andere een plek gekregen in het vakgebied Audit & Assurance.

Nr. | Eindterm voor de opleiding met oriëntatie ‘Accountancy-MKB’ | Theorie | Praktijk

De startbekwame accountant is in staat om | CBoK | Oriëntatie Accountancy MKB | CBoP | Oriëntatie Accountancy MKB

STA-1 | verschillende, zowel univariate (beschrijvende) als multivariate, vormen van toetsen van hypothesen en uitvoeren van schattingen te beschrijven en toe te passen. | B

STA-2 | in concrete casussituaties op grond van de uitkomst van steekproeven zelfstandig te rapporteren over het percentage fouten in de populatie en te komen tot een weloverwogen oordeel over deze populatie. | B

STA-3 | de risico's van onterecht goed- en afkeuren van een post van een (deel)verantwoording te onderkennen. | A

STA-4 | een derde te instrueren en de uitkomsten van statistische analyses te interpreteren en bediscussiëren. | B

STA-5 | de relevantie van big data te onderkennen en grote hoeveelheden data met behulp van software en statistische methodenen technieken te analyseren. | B

STA-6 | mogelijkheden tot manipulatie met statistiek te onderkennen. | A

Legenda:

1. Het gebruik van de term ‘respectievelijk’ in de beschrijving van een eindterm duidt op het verschil in beheersingsniveau tussen CBoK en/of oriëntatie(s).

2. De nummering van de eindtermen per vakgebied is niet altijd opeenvolgend, omdat niet alle eindtermen voor beide oriëntaties relevant zijn.

3. Indien het beheersingsniveau van een eindterm tussen haakjes is geplaatst, bijvoorbeeld (C) dan is de toepassing van die eindterm facultatief.

Normering eindtermen theorieopleiding

Voor de theoretische eindtermen per vakgebied is een schatting gemaakt van het aantal studiebelastingsuren (volgens de ECTS-systematiek) dat tenminste nodig is om de betreffende eindtermen op het gewenste niveau te kunnen realiseren. Eindtermen en studiebelastingsuren zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. De studiebelastingsuren geven de omvang van de leeractiviteiten aan, terwijl de eindtermen de inhoud van die leeractiviteiten weergeven. De ECTS-credits geven richting aan opleiders en studenten van de noodzakelijke respectievelijk gewenste hoeveelheid leeractiviteiten die nodig is om de eindtermen te kunnen behalen. Daarmee vormt de ECTS-norm ook een begrenzing voor de te behalen leerdoelen. Met andere woorden: de eindtermen en studiebelastingsuren dienen met elkaar in balans te zijn.

De minimale studiebelasting voor de eindtermen van het theoriedeel van de opleiding met de oriëntatie ‘Accountancy-MKB’, is als volgt.

Vakgebied | CBoK | Oriëntatie | Totaal

Audit & Assurance | 20 | 5 | 25

Financial Accounting | 20 | 2 | 22

Internal Control & Accounting Information Systems | 20 | 3 | 23

Kernvakgebieden | 60 | 10 | 70

Financiering | 16 | 4 | 20

Management Accounting & Control | 18 | 1 | 19

Strategie, Leiderschap en Organisatie | 12 | 4 | 16

Bedrijfseconomische vakgebieden | 46 | 9 | 55

Boekhouden | 12 | 3 | 15

Economie | 8 | 0 | 8

Fiscaliteit | 14 | 7 | 21

Gedrag, Ethiek en Besluitvorming | 8 | 0 | 8

Recht | 12 | 3 | 15

Statistiek | 8 | 0 | 8

Overige vakgebieden | 62 | 13 | 75

Totaal | 168 | 32 | 200

Het is van belang dat de curriculumontwikkelaars van de theoretische opleiding de gemiddelde studiebelasting per studie-eenheid (vak, module, leereenheid) per periode bepalen en vastleggen aan de hand van gebruikelijke normen per leeractiviteit en deze toetsen aan de hiervoor vermelde ECTS-norm. Mede vanwege de mogelijkheid kleuring in het onderwijsprogramma aan te brengen, kan de werkelijke studiebelasting bij sommige vakgebieden iets lager en bij andere vakgebieden iets hoger uitvallen dan de gepresenteerde norm. Het is uiteindelijk aan CEA, om te beoordelen of de curricula van de opleiders met bijbehorende ECTS-onderbouwing, borgen dat de eindtermen op het gewenste niveau worden gerealiseerd.

Normering eindtermen praktijkopleiding

Ook voor de eindtermen van de praktijkopleiding is een norm geformuleerd waarmee richting wordt gegeven aan de invulling van de activiteiten door stagebureaus en trainees. Gegeven de aard van de praktijkopleiding, bevat deze norm, naast een aantal kwalitatieve eisen, een minimum aantal uren dat door trainees aan bepaalde eindtermen moet worden besteed om zich te ontwikkelen tot een startbekwame accountant.

De normering van de eindtermen van het praktijkdeel van de opleiding met de oriëntatie ‘Accountancy-MKB’ is als volgt.

Soorten werkzaamheden | Minimum urennorm

Totaal aantal uren praktijkopleiding | 3.000

Aantal uren voorgeschreven werkzaamheden | 1.500

waarvan assurancewerkzaamheden (jaarrekening- controles en/of overige assurance-opdrachten) | 250 of 150 + begeleidingsdagen

waarvan werkzaamheden m.b.t. aan assurance verwante opdrachten en advies- en overige opdrachten | 1.250

Het minimum aantal uren dat in de praktijkopleiding besteed moet worden aan de eindtermen van het vakgebied Audit & Assurance bedraagt voor deze oriëntatie 250 uren, waarbij de trainee betrokken moet zijn bij minimaal tien assurance-opdrachten met een zekere mate van variatie in typen en complexiteit van opdrachten. Indien het minimum van 250 uren praktijkervaring gedurende de praktijkopleiding niet te realiseren is binnen de werkomgeving van de trainee, kan als alternatief worden gekozen voor een traject waarin minimaal 150 klanturen worden gecombineerd met begeleidingsdagen.

De eisen hiervoor zijn als volgt:

• Jaarlijks werkt de trainee aan minimaal twee assurance-opdrachten variërend van het uitwerken van deelgebieden met beperkte zelfstandigheid tot aan het zelfstandig uitwerken van een volledige assurance-opdracht op het niveau van startbekwame accountant.

• De laatste twee assurance-opdrachten zijn opdrachten waarbij de trainee het gehele proces van opdrachtaanvaarding tot en met de rapportage en de eindbespreking met de klant heeft meegemaakt.

• Gedurende de gehele praktijkopleiding wordt minimaal 150 uur (exclusief de begeleidingsdagen) besteed aan de uitvoering van assurance-opdrachten.

• Om de eindtermen van de praktijkopleiding te realiseren, voert de trainee gedurende de praktijkopleiding tenminste drie verschillende soorten assurance-opdrachten uit.

• Voor de uit te voeren assurance-opdrachten organiseren stagebureaus in samenwerking met door CEA aangewezen onderwijsinstellingen, zowel voorafgaand aan als na afloop van een assurance- opdracht, begeleidingsdagen (6 à 8 uur per dag) waaraan de trainee verplicht deelneemt.

• Voorafgaand aan iedere uit te voeren assurance-opdracht wordt het theoretisch kader doorgenomen en na afloop worden de beslispunten en de dilemma’s van de uitgevoerde assurance-opdracht door de trainees plenair gepresenteerd en bediscussieerd.

• Door het organiseren van deze begeleidingsdagen krijgen trainees in de breedte inzicht in de (overige) assurance-opdrachten. Het voorschrijven van contactmomenten biedt voorts mogelijkheden om de samenhang en interactie tussen de theoretische opleidingen en de praktijkopleidingen te bevorderen. De tijd die hieraan wordt besteed staat los van de uren die de trainee minimaal moet besteden aan de uitvoering van assurance-opdrachten.