Van oudsher wordt statistiek toegepast bij de risicoanalyse, controls testing en detailcontroles. Het belang voor het accountantsberoep om meer gebruik te maken van statistiek neemt toe. De beroepspraktijk investeert fors om grote hoeveelheden data geavanceerder te kunnen analyseren ten behoeve van een efficiënte en effectieve accountantscontrole. Een geïntegreerde benadering van statistiek in de accountantscontrole is vereist. Daarom dient een startbekwame accountant in staat te zijn om statistische methodieken toe te passen en tot een oordeel te komen op basis van relevante statistische analyses. Alle eindtermen betreffen de ‘Common body of knowledge’ van het theoriedeel van de opleiding. De praktische toepassing heeft onder andere een plek gekregen in het vakgebied Audit & Assurance.

Nr. | Eindterm voor de opleiding met oriëntatie ‘Assurance’ | Theorie | Praktijk

De startbekwame accountant is in staat om | CBoK | Oriëntatie Assurance | CBoP | Oriëntatie Assurance

STA-1 | verschillende, zowel univariate (beschrijvende) als multivariate, vormen van toetsen van hypothesen en uitvoeren van schattingen te beschrijven en toe te passen. | B

STA-2 | in concrete casussituaties op grond van de uitkomst van steekproeven zelfstandig te rapporteren over het percentage fouten in de populatie en te komen tot een weloverwogen oordeel over deze populatie. | B

STA-3 | de risico's van onterecht goed- en afkeuren van een post van een (deel)verantwoording te onderkennen. | A

STA-4 | een derde te instrueren en de uitkomsten van statistische analyses te interpreteren en bediscussiëren. | B

STA-5 | de relevantie van big data te onderkennen en grote hoeveelheden data met behulp van software en statistische methodenen technieken te analyseren. | B

STA-6 | mogelijkheden tot manipulatie met statistiek te onderkennen. | A

Legenda:

1. Het gebruik van de term ‘respectievelijk’ in de beschrijving van een eindterm duidt op het verschil in beheersingsniveau tussen CBoK en/of oriëntatie(s).

2. De nummering van de eindtermen per vakgebied is niet altijd opeenvolgend, omdat niet alle eindtermen voor beide oriëntaties relevant zijn.

3. Indien het beheersingsniveau van een eindterm tussen haakjes is geplaatst, bijvoorbeeld (C) dan is de toepassing van die eindterm facultatief.

Normering eindtermen theorieopleiding

Voor de theoretische eindtermen per vakgebied is een schatting gemaakt van het aantal studiebelastingsuren (volgens de ECTS-systematiek) dat tenminste nodig is om de betreffende eindtermen op het gewenste niveau te kunnen realiseren. Eindtermen en studiebelastingsuren zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. De studiebelastingsuren geven de omvang van de leeractiviteiten aan, terwijl de eindtermen de inhoud van die leeractiviteiten weergeven. De ECTS-credits geven richting aan opleiders en studenten van de noodzakelijke respectievelijk gewenste hoeveelheid leeractiviteiten die nodig is om de eindtermen te kunnen behalen. Daarmee vormt de ECTS-norm ook een begrenzing voor de te behalen leerdoelen. Met andere woorden: de eindtermen en studiebelastingsuren dienen met elkaar in balans te zijn.

De minimale studiebelasting voor de eindtermen van het theoriedeel van de opleiding met de oriëntatie ‘Assurance’, is als volgt.

Vakgebied | CBoK | Oriëntatie | Totaal

Audit & Assurance | 20 | 10 | 30

Financial Accounting | 20 | 10 | 30

Internal Control & Accounting Information Systems | 20 | 10 | 30

Kernvakgebieden | 60 | 30 | 90

Financiering | 16 | 0 | 16

Management Accounting & Control | 18 | 0 | 18

Strategie, Leiderschap en Organisatie | 12 | 2 | 14

Bedrijfseconomische vakgebieden | 46 | 2 | 48

Boekhouden | 12 | 0 | 12

Economie | 8 | 0 | 8

Fiscaliteit | 14 | 0 | 14

Gedrag, Ethiek en Besluitvorming | 8 | 0 | 8

Recht | 12 | 0 | 12

Statistiek | 8 | 0 | 8

Overige vakgebieden | 62 | 0 | 62

Totaal | 168 | 32 | 200

Het is van belang dat de curriculumontwikkelaars van de theoretische opleiding de gemiddelde studiebelasting per studie-eenheid (vak, module, leereenheid) per periode bepalen en vastleggen aan de hand van gebruikelijke normen per leeractiviteit en deze toetsen aan de hiervoor vermelde ECTS-norm. Mede vanwege de mogelijkheid kleuring in het onderwijsprogramma aan te brengen, kan de werkelijke studiebelasting bij sommige vakgebieden iets lager en bij andere vakgebieden iets hoger uitvallen dan de gepresenteerde norm. Het is uiteindelijk aan CEA, om te beoordelen of de curricula van de opleiders met bijbehorende ECTS-onderbouwing, borgen dat de eindtermen op het gewenste niveau worden gerealiseerd.

Normering eindtermen praktijkopleiding

Ook voor de eindtermen van de praktijkopleiding is een norm geformuleerd waarmee richting wordt gegeven aan de invulling van de activiteiten door stagebureaus en trainees. Gegeven de aard van de praktijkopleiding, bevat deze norm, naast een aantal kwalitatieve eisen, een minimum aantal uren dat door trainees aan bepaalde eindtermen moet worden besteed om zich te ontwikkelen tot een startbekwame accountant.

De normering van de eindtermen van het praktijkdeel van de opleiding met de oriëntatie ‘Assurance’ is als volgt.

Soorten werkzaamheden | Minimum urennorm

Totaal aantal uren praktijkopleiding | 3.000

Aantal uren voorgeschreven werkzaamheden | 1.500

waarvan assurancewerkzaamheden | 1.500

• jaarrekeningcontroles | Minimaal | 75%

• overige assurance-opdrachten | Minimaal | 10%

Het minimum aantal uren dat in de praktijkopleiding besteed moet worden aan de eindtermen van het vakgebied Audit & Assurance bedraagt voor deze oriëntatie 1.500 uren, waarbij de trainee tenminste 1.125 uren (75% van 1.500) moet besteden aan jaarrekeningcontroles en tenminste 150 uren (10% van 1.500) aan overige assurance-opdrachten, waarbij sprake is van variatie in typen opdrachten en complexiteit van de opdrachten.

Eindterm FA-8.3b, die ziet op het beoordelen in hoeverre een jaarrekening van een (beursgenoteerde) vennootschap is opgemaakt in overeenstemming met de van toepassing zijnde IFRS, is alleen van toepassing wanneer een trainee in de praktijk betrokken is bij de controle van een dergelijke jaarrekening. Voor trainees die in hun praktijk niet betrokken zijn bij de controle van een jaarrekening op basis van IFRS, geldt dat zij door te voldoen aan eindterm FA-8.1 ervaring opdoen met het beoordelen in hoeverre een jaarrekening van een N.V. of B.V. is opgemaakt in overeenstemming met de normen zoals deze zijn begrepen in Nederlandse wetgeving en de Richtlijnen voor de Jaarverslaggeving voor grote en middelgrote rechtspersonen. Deze laatste eindterm is overigens ook verplicht voor trainees die in de praktijk ook betrokken zijn bij de controle van jaarrekeningen op basis van IFRS.

De bovenstaande urennorm is door de Raad voor de Praktijkopleidingen nader uitgewerkt. Deze heeft tevens kwalitatieve eisen geformuleerd waar de praktijkopleidingsplaats, de praktijkbegeleiders en de werkzaamheden aan moeten voldoen.