2.2.1 — Het publiekrechtelijke lichaam als overheid Omzetbelasting, omzetbelasting en compensatie van omzetbelasting bij publiekrechtelijke lichamen
Het publiekrechtelijke lichaam als overheid
Een publiekrechtelijk lichaam wordt voor de handelingen die het als overheid verricht niet aangemerkt als ondernemer (in de zin van artikel 7 van de Wet OB). In de Wet OB en in de btw-richtlijn (artikel 13) is niet specifiek aangegeven welke handelingen van een publiekrechtelijk lichaam als overheidshandelingen zijn te beschouwen. In de nationale en communautaire jurisprudentie zijn lijnen uitgezet over de reikwijdte van het overheidshandelen. De volgende twee voorwaarden gelden cumulatief:
1. overheidshandelingen moeten worden verricht door een publiekrechtelijk lichaam
2 HvJ 26 maart 1987, zaak C-235/85 (notarissen en gerechtsdeurwaarders), ECLI:EU:C:1987:161.
. Privaatrechtelijke (rechts)personen zoals notarissen en gerechtsdeurwaarders kunnen dus niet als overheid optreden, ook niet als publiekrechtelijke lichamen aan hen overheidsactiviteiten uitbesteden
3 Dit is alleen anders als een privaatrechtelijke rechtspersoon handelt onder dezelfde specifieke omstandigheden als in het arrest van HvJ EU van 29 oktober 2015, zaak C-174/14 (Saudaçor), ECLI:EU:C:2018:91.
; en
2. het publiekrechtelijk lichaam moet de werkzaamheden verrichten in het kader van het specifiek voor dat publiekrechtelijke lichaam geldende juridische regime, met uitsluiting van de werkzaamheden die publiekrechtelijke lichamen onder dezelfde juridische voorwaarden als particuliere economische subjecten verrichten
4 HvJ 17 oktober 1989, zaak 231/87 en 129/88 (Carpaneto Piacentino) ECLI:EU:C:1989:381.
. Het juridische regime zal per lidstaat verschillen, zodat de belastingplicht van publiekrechtelijke lichamen met betrekking tot een bepaalde handeling van lidstaat tot lidstaat kan verschillen.
De jurisprudentie verschaft bepaalde aanknopingspunten voor de betekenis van de zinsnede ‘specifiek juridisch regime voor publiekrechtelijke lichamen’. Daarvan is sprake als:
1. een publiekrechtelijk lichaam bij de uitoefening van werkzaamheden gebruik maakt van zogenoemde ‘overheidsprerogatieven’
5 HvJ 14 december 2000, zaak C-446/98 (Porto), HR 19 juni 2020, nr. 18/01712, ECLI:NL:HR:2020:1070.
. De term overheidsprerogatieven heeft betrekking op voorrechten of bevoegdheden die uitsluitend door een overheidslichaam mogen worden gebruikt of uitgeoefend
6 Voor de vraag of gebruik wordt gemaakt van overheidsprerogatieven is niet van belang of het publiekrechtelijke lichaam voor verrichte werkzaamheden of handelingen rechten, heffingen, bijdragen of retributies int (HR 19 juni 2020, nr. 18/01712, ECLI:NL:HR:2020:1070).
. In het Porto-arrest bestonden de overheidsprerogatieven uit het door het gemeentebestuur van Porto tegen vergoeding toestaan van het parkeren van voertuigen op een openbare weg of het beperken daarvan. Ook legde de gemeente Porto boetes op bij overschrijding van de toegestane parkeertijd. Een voorbeeld waarbij gebruik wordt gemaakt van overheidsprerogatieven is het toestaan van markten op de openbare weg door gemeenten. Een voorbeeld van een activiteit van een gemeente waarbij geen overheidsprerogatieven worden gebruikt is het uitgeven van grafrechten tegen vergoeding
7 HR 19 juni 2020, nr. 18/01712, ECLI:NL:HR:2020:1070.
.
2. een publiekrechtelijk lichaam handelt (met inachtneming van het vorenstaande) ter uitvoering van een opdracht van een hogere wetgever
8 HR 5 april 1978, nr. 18 345 en nr. 18 474.
. Te denken valt aan een situatie waarin:
– gemeenten inlichtingen uit het bevolkingsregister verstrekken (op grond van de Wet gemeentelijke basisadministratie);
– gemeenten binnen hun grondgebied afval van particuliere huishoudens ophalen (op grond van de Wet milieubeheer);
– publiekrechtelijke lichamen binnen hun grondgebied wegen waarvan zij eigenaar zijn (op grond van onder andere de Wegenwet) aanleggen, beheren en onderhouden;
– gemeenten een openbaar rioleringssysteem, inclusief de aftakkingen tot aan de perceelgrens, aanleggen en onderhouden (op grond van de Wet milieubeheer);
– het ministerie van Infrastructuur en Milieu een rijksweg over een grotere afstand verdiept aanlegt op verzoek van bijvoorbeeld een gemeente en tegen voldoening van de meerkosten door die gemeente.
- Regeling
- Omzetbelasting, omzetbelasting en compensatie van omzetbelasting bij publiekrechtelijke lichamen
- Soort
- Beleidsregel
- Geldend vanaf
- 31-12-2020
- BWB-id
- BWBR0044602
- Versie
- 2020-12-31_0