Bijlage 5.2, onderdeel A: kerncompetenties toezichthoudend medewerker stralingsbescherming voor medische toepassingen.

De eindtermen voor de toezichthoudend medewerker stralingsbescherming medische toepassingen zijn primair bedoeld voor de medewerker die toezicht houdt op toepassingen met medisch-beeldvormende röntgenapparatuur ten einde werknemer en omgeving tegen de nadelige gevolgen van ioniserende straling bij radiologische toepassingen te beschermen en daarmee – indirect – ook de patiënt beschermt. De medisch professional is primair verantwoordelijk voor zijn/haar medisch handelen en is daarmee verantwoordelijk voor de bescherming van de patiënt met inachtneming van de bescherming van werknemer en omgeving.

Kerncompetentie 1 De toezichthoudend medewerker stralingsbescherming medische toepassingen geeft in afstemming met de stralingsbeschermingsdeskundige inhoudelijk adviezen en aanwijzingen van preventieve aard en bewaakt de veiligheid van medewerkers en leden van de bevolking voor de betreffende toepassing op het gebied van ioniserende straling.

Nadere typering van de context

De toezichthoudend medewerker stralingsbescherming medische toepassingen heeft wettelijke taken met betrekking tot het verzorgen van opleiding en bij- en nascholing van werknemers en het voorlichten van werknemers over toepasselijk vastgestelde procedures en ter plekke geldende regelgeving.

In deze context gaat het erom dat de toezichthoudend medewerker stralingsbescherming medische toepassingen in staat is:

1. zorg te dragen dat de toepasselijk vastgestelde procedures ten aanzien van stralingsbescherming en ter plekke geldende regelgeving worden nageleefd;

2. zorg te dragen dat voorschriften en instructies ter kennis worden gebracht aan medewerkers en andere betrokkenen;

3. protocollen op te stellen met betrekking tot stralingshygiënisch werken.

4. zorg te dragen voor voorlichting aan derden over stralingsbeschermingsaangelegenheden;

5. werknemers aan te spreken op onveilig/ongewenst gedrag betreffende stralingsveiligheid;

6. uit hoofde van zijn functie contact te onderhouden met werknemers (al dan niet blootgesteld) op de afdeling over stralingsbeschermingsaspecten; bij zwangere medewerkers op het moment van melding;

7. toezicht te houden op de klinische workflow, zodat het risico van stralingsblootstelling van werknemers en leden van de bevolking is geminimaliseerd;

8. de regels, geldende veiligheidsnormen/eisen en protocollen toe te passen ten behoeve van stralingsbescherming van personeel, leden van de bevolking en daarmee tevens van patiënten;

9. zorg te dragen voor de lokale organisatie van persoonsdosimetrie;

10. te controleren dat voor personen die radiologische handelingen verrichten de passende persoonsgerichte stralingsbeschermingsvoorzieningen worden getroffen;

11. toe te zien op de uitvoering van werkplekgerelateerde en individuele dosismonitoringsprogramma’s;

12. zorg te dragen voor het juiste gebruik van apparatuur, voorzieningen en beschermingsmiddelen;

13. werkzaamheden te verrichten in overleg met de stralingsbeschermingsdeskundige voor de uitvoering van Risico Inventarisaties en Evaluaties Stralingshygiëne (RIAS);

14. structurele taken te verrichten betreffende kwaliteitsbewaking, stralingsveiligheid en de opvolging daarvan (Plan-Do-Check-Act (PDCA) cyclus;

15. verbeteruitkomsten te implementeren op basis van de uitkomsten van de risico-inventarisatie en evaluatie (RI&E) of inspectie- en auditbevindingen;

16. werkzaamheden te verrichten ten behoeve van de stralingsbeschermingsdeskundige, verband houdend met vergunningen en aangifteregelingen;

17. toepassingsspecifieke vragen bij een inspectiebezoek te beantwoorden;

18. in afstemming met stralingsbeschermingsdeskundige de regie bij stralingsincidenten te nemen en op de hoogte te zijn van de lokale procedures betreffende incidenten en ongevallen.

Daarvoor is het nodig dat de toezichthoudend medewerker stralingsbescherming medische toepassingen:

1. op de hoogte is van de landelijke standaarden voor RI&E;

2. de methoden kent voor prospectieve risicoanalyse;

3. de systematiek van kwaliteitsborging (PDCA-cyclus) kent;

4. kennis heeft van de drie hoofdprincipes van de stralingsbescherming (rechtvaardiging, ALARA, dosislimieten);

5. alle relevante dosis- en aanverwante begrippen kent, begrijpt en kan toepassen die in de regelgeving worden genoemd;

6. de aard van röntgenstraling begrijpt en de wijze waarop deze wordt geproduceerd en verder het elektromagnetische spectrum, röntgenspectra, interactie van röntgenstraling met materie en achtergrondstraling;

7. het ALARA-beginsel toepast op handelingen en werkzaamheden van uiteenlopende complexiteit;

8. bekend is met de gangbare dosisbeperkende hulpmiddelen en de effectiviteit daarvan in verschillende situaties.

Kerncompetentie 2 De toezichthoudend medewerker stralingsbescherming medische toepassingen houdt toezicht op het handhaven van de relevante wet- en regelgeving op het gebied van ioniserende straling binnen het – door de stralingsbeschermingsdeskundige vastgestelde – kader van de betreffende medische toepassing(en).

Nadere typering van de context

De rol van de toezichthoudend medewerker stralingsbescherming medische toepassingen is altijd dezelfde: lokaal toezicht houden op de handelingen met straling teneinde de stralingsbescherming van werknemers en leden van de bevolking te waarborgen. De toezichthoudend medewerker stralingsbescherming medische toepassingen werkt binnen de kaders en verantwoordelijkheid van de stralingsbeschermingsdeskundige.

In deze context gaat het erom dat de toezichthoudend medewerker stralingsbescherming medische toepassingen in staat is:

1. toezicht te houden op de stralingsbescherming rondom de betreffende medische toepassing;

2. te signaleren wanneer stralingstoestellen alsmede de hulp- en beveiligingsmiddelen niet voldoen aan de eisen van goed en veilig werken;

3. onvoorziene gebeurtenissen te signaleren;

4. zorg te dragen voor rapportage en meldingen aan betrokken stralingsbeschermingsdeskundige en/of klinisch fysicus;

5. er voor te zorgen dat de afgesproken periodieke controles worden uitgevoerd;

6. kwaliteitsrapportages op te stellen voor de afdeling en de stralingsbeschermingsdeskundige;

7. voor de betreffende medische toepassing een Kernenergiewetdossier kan opstellen en bijhouden conform landelijke en lokale richtlijnen;

8. mede zorg te dragen voor het uitvoeren van de taken van de Commissie Stralingshygiëne;

9. afwijkingen/non-conformiteit met betrekking tot vastgelegde afspraken en procedure te rapporteren aan de betrokkenen (bijvoorbeeld arts, MBB’er/laborant, klinisch fysicus, stralingsbeschermingsdeskundige);

10. zorg te dragen dat stralingsbronnen (toestellen) die vermeld zijn in vergunning of verleende schriftelijke interne toestemming afdoende zijn beveiligd tegen onbevoegd gebruik;

11. de verantwoordelijkheid te nemen dat radiologische handelingen die naar zijn oordeel een ontoelaatbaar stralingsrisico vormen of een calamiteit (kunnen) veroorzaken worden beperkt of beëindigd conform afgesproken protocollen;

12. zich op de hoogte te stellen van het lokale beleid voor kwaliteitsbewaking en het te volgen veiligheidsbeleid.

Daarvoor is het nodig dat de toezichthoudend medewerker stralingsbescherming medische toepassingen:

1. de functie kent van de verschillende onderdelen van de beeldvormende apparatuur;

2. de invloed kent van het aanpassen van de diverse instelparameters en het gebruiken van de diverse opties van een diagnostiektoestel op beeldkwaliteit en dosis;

3. eenvoudige afschermingsberekeningen kan uitvoeren;

4. stralingsniveaus op de correcte wijze weet te meten;

5. voldoende kennis heeft van radiobiologie om de achtergronden van dosislimieten en -referentieniveaus te begrijpen en aan derden te kunnen uitleggen;