Het programma Voice is onderdeel van de beleidskaders Samenspraak en Tegenspraak en Power of Voices van het Nederlandse Ministerie van Buitenlandse Zaken. De overkoepelende doelstelling van dit beleidskader is het versterken van maatschappelijke organisaties in lage- en lage-middeninkomenslanden in hun rol als pleiter en beïnvloeder. Dit stelt deze organisaties, in samenwerking met hun (internationale) partners en via hun netwerken in staat, op lokaal, nationaal en internationaal niveau hun rol te spelen in pleitbezorging en beïnvloeding en zo bij te dragen aan duurzame inclusieve ontwikkeling voor iedereen en aan het bestrijden van armoede en onrecht. Voice is specifiek gericht op maatschappelijke organisaties en vertegenwoordigers van de meest gemarginaliseerde en gediscrimineerde groepen die vaak ook het moeilijkst te bereiken zijn.

Om die reden zijn empowerment en innovatieve manieren om de lobby te versterken en meer mogelijkheden voor organisaties te scheppen om hun stem te laten horen van groot belang voor Voice. Een ‘linking en learning’-aanpak moedigt betrokkenen aan om ideeën en ervaringen uit te wisselen en biedt de meest gemarginaliseerde en gediscrimineerde groepen een manier om van elkaar te leren.

Het programma heeft een looptijd van acht jaar, waarvan de laatste drie jaar een verlenging van de initiële eerste vijf jaar betreffen op basis van de positieve mid-term evaluatie. Voor de laatste drie jaren is een aantal beperkte inhoudelijke verschuivingen doorgevoerd die in lijn zijn met de initiële opgezette doelstellingen en werkwijze van het programma en de aanbevelingen van de mid-term review. Deze inhoudelijke verschuivingen zijn gebaseerd op geleerde lessen in de periode van 2016–2019.

Er is in totaal € 86 miljoen beschikbaar voor het programmamanagement, inclusief subsidies en de kosten van ‘linking en learning’. Voor de subsidies zelf die in het kader van Voice worden verstrekt was € 35 miljoen beschikbaar in de periode van 2016–2020, en is € 25,2 miljoen beschikbaar in de periode van 2021–2024.

Voice is gestart als één van de onderdelen binnen het beleidskader Samenspraak en Tegenspraak. De andere drie onderdelen zijn de Strategische Partnerschappen Pleiten & Beïnvloeden, het Accountability fonds en het Leading from the South programma. De strategische partners partners onder Samenspraak en Tegenspraak zijn 25 (allianties van) NGO’s die samenwerken met het Ministerie van Buitenlandse Zaken, met als doel een sterkere lobby en meer mogelijkheden voor maatschappelijke organisaties in lage- en lage- middeninkomenslanden om van zich te laten horen. De strategische partnerschappen zijn op 1 januari 2016 van start gegaan. Het accountability fonds wordt gefaciliteerd via Nederlandse ambassades in rechtstreekse samenwerking met lokale maatschappelijke organisaties en heeft hetzelfde doel als de strategische partners, maar op kleinere schaal. Leading from the South versterkt lokale, nationale en regionale vrouwenrechtenorganisaties, -bewegingen en -netwerken via vier regionale vrouwenfondsen. Met deze inzet ondersteunt Nederland de kabinetsinzet voor meer directe steun aan en zeggenschap van lokale vrouwenrechtenorganisaties.

Gedurende de laatste drie jaren van Voice 2016–2024 Fonds maakt Voice onderdeel uit van het beleidskader Versterking Maatschappelijk Middenveld. Ook de andere drie onderdelen van het beleidskader Samenspraak en Tegenspraak krijgen onder dat beleidskader een vervolg.

Voice is specifiek gericht op inclusiviteit en sluit aan op de plannen voor inclusieve ontwikkeling in de agenda van buitenlandse handel en ontwikkelingssamenwerking van het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Deze visie is door de Minister voor Buitenlandse handel en Ontwikkelingssamenwerking uiteengezet in een brief aan de Tweede Kamer (28 september 2015, ref. 33 625-182).

De minister heeft besloten dat Voice zal worden beheerd en gefaciliteerd door een fondsbeheerder. Het Ministerie van Buitenlandse Zaken heeft aan de hand van een aanbestedingsprocedure ervoor gekozen om het fondsbeheer van Voice toe te kennen aan het consortium Oxfam Novib en Hivos. Het consortium heeft het mandaat om het Voice 2016–2024 Fonds namens de minister te beheren.

Maatschappelijke organisaties (MO’s) spelen een cruciale rol in ontwikkelingsprocessen.

Mondige burgers kunnen meer invloed uitoefenen op de besluitvorming op verschillende niveaus, door hun stem te laten horen en beleid te beïnvloeden. MO’s zijn actief op het snijvlak tussen de staat, burgers en de markt. Omdat zij een onafhankelijke positie hebben en geworteld zijn in het maatschappelijk leven, kunnen ze allerlei verschillende groepen met elkaar in contact brengen en hun belangen behartigen. Veel lokale MO’s in lage- en lage-middeninkomenslanden zijn de afgelopen jaren sterker geworden, terwijl zij tegelijkertijd onder steeds grotere druk hun werk moeten doen, omdat de omstandigheden waaronder zij werken steeds veranderen en verslechteren.

Voor Voice gaat het om drie soorten maatschappelijke organisaties:

1. Overkoepelende organisaties en thematische netwerken: (inter)nationale samenwerkingsverbanden, regionale netwerken, diaspora-organisaties, organisaties met coördinerende taken, allianties van organisaties die hun kennis, ideeën en krachten bundelen en samenwerken aan een gemeenschappelijk doel.

2. Formele organisaties: officieel geregistreerde organisaties met regels en statuten die de lokale gemeenschap over het algemeen rechtstreeks bedienen of zich inzetten op regionaal, nationaal en/of internationaal niveau, al dan niet in samenwerking met kleine, lokale organisaties.

3. Informele organisaties (kleinschalige organisaties met wortels in de lokale gemeenschap): informele en ad hoc georganiseerde groepen die in de directe omgeving actief zijn en een beperkt thematisch of geografisch bereik hebben.

Capaciteitsversterking in het algemeen is gericht op activiteiten die de expertise van maatschappelijke organisaties vergroten, het management en financieel beheer verbeteren en bijdragen aan de ontwikkeling van kerncompetenties die nodig zijn om relevant te blijven en resultaten te behalen in een veranderende context. Capaciteitsversterking op het gebied van pleiten en beïnvloeden is gericht op empowerment en het ontwikkelen van relevante competenties. Er zijn meerdere instrumenten en strategieën die kunnen worden ingezet om kwesties op de politieke en corporate agenda te krijgen of houden, met het doel om de oorzaken van structurele armoede en onrecht aan te pakken en beleid duurzaam te veranderen. Omdat groepen verschillende doelen nastreven, kan de lobby aan verschillende thema’s worden gekoppeld.

Een effectieve lobby is gebaseerd op onderzoek, analyses, lessen uit het verleden (dat wil zeggen: evidence-based) en gemeenschappelijke ervaringen. Welke instrumenten of combinaties van instrumenten worden gebruikt – adviseren, pleiten, lobbyen of activisme – hangt af van de context in het betreffende land, de fase van de ontwikkelingen in de beleidsprocessen, het machtsevenwicht en de betrokken partijen.