Hoewel de opstand tegen het regime van Bashar al-Assad in maart 2011 vreedzaam begon, heeft het regime dit met harde hand geprobeerd de kop in te drukken, waarna Syrië in de afgelopen vijf jaar is verworden tot een strijdtoneel waar een breed scala aan partijen met elkaar in een gewelddadig conflict verwikkeld zijn: gematigde oppositie en Koerden, regime met luchtsteun van Rusland, en ook extremistische groeperingen zoals ISIS en Jabhat al-Nusra. Het conflict heeft grote humanitaire consequenties voor de ruim 22 miljoen inwoners van Syrië. Het land telt inmiddels 7.6 miljoen ontheemden en ruim vier miljoen mensen zijn Syrië ontvlucht.

65 UNHCR (2015) country operations profile – Syrian Arab Republic,http://www.unhcr.org/cgi-bin/texis/vtx/page?page=49e486a76&submit=GO

De humanitaire respons die vier jaar geleden op gang kwam wordt georganiseerd vanuit verschillende zogeheten ‘hubs’ in Syrië (Damascus), Turkije (Gaziantep) en Jordanië (Amman). In september 2014 nam de VNVR in Resolutie 2165 de ‘Whole of Syria’ benadering aan waarbij deze verschillende operaties in één kader werden geplaatst opdat efficiëntie, complementariteit en verantwoording kunnen worden vergroot.

66 Humanitarian Response (2015) Whole of Syria, https://www.humanitarianresponse.info/en/operations/whole-of-syria

Verschillende humanitaire actoren en bijvoorbeeld het Syria Recovery Trust Fund richten zich al op wederopbouw- en herstelwerkzaamheden en duurzame livelihoods-projecten. De financiering die de komende vijf jaar via het Addressing Root Causes-fonds beschikbaar wordt gesteld voor Syrië moet door middel van actieve coördinatie van de ontvangende organisatie duplicatie met deze actoren voorkomen. De mate van duurzaamheid, de gebruikmaking van de lange looptijd van de financiering en het versterken van bestaande systemen – waar mogelijk in synergie met andere wederopbouwinvesteringen – zullen zwaar wegen in de beoordeling van de projectvoorstellen.

Migratie als gevolg van het conflict in Syrië is momenteel een grote uitdaging voor de regio en Europa. Veel jongeren ontvluchten de regio vanwege het conflict en een nijpend gebrek aan kansen hun eigen toekomst op te bouwen. Dit heeft een ware brain drain in gang heeft gezet, terwijl juist deze mensen nodig zijn om Syrië na het conflict weer op te bouwen. Bovendien bestaat bij een gebrek aan kansen het risico dat jongeren zich aansluiten bij een extremistische groepering. Daarom is het van belang dat deze jongeren weer meer vertrouwen krijgen in de toekomst, bijvoorbeeld door ze inkomens-genererende activiteiten aan te bieden, zodat ze zich niet langer genoodzaakt voelen tot negatieve overlevingsstrategieën zoals vluchten of aansluiting bij gewapende groepen.

Daarnaast bestaan er spanningen in Syrië vanwege de interne migratiestromen naar de relatief veiligere en beter voorziene gebieden, bijvoorbeeld dichtbevolkte wijken in Damascus, relatief rustige gebieden in het noorden van Syrië, en de kustgebieden. Doordat hier grote groepen ontheemden samenkomen, nemen spanningen toe. Activiteiten gericht op het verbeteren van de sociale cohesie kunnen deze spanningen wegnemen.

Vanwege de complexe situatie in Syrië is het van belang dat er rekening wordt gehouden met de oorlogseconomie, o.a. met de geldstromen die in verkeerde handen vallen, maar ook (wapen)smokkel, ontvoeringen, en uitbuiting door kunstmatig hooghouden van voedselprijzen. Door het conflict zijn gebruiksartikelen en voedsel schaars en duur geworden in Syrië. Tekorten aan brandstof dwingt de bevolking om dit op de zwarte markt te kopen, waarvan gewapende groeperingen profiteren. Doordat het regime beperkingen op toegang van humanitaire hulp heeft ingesteld, wordt in de belegerde gebieden geprofiteerd van de economische opbrengsten omdat de prijzen van bijvoorbeeld brood extreem hoog zijn.

67 LSE (2015) ISIL, JAN and the war economy in Syria – London School of Economics and Political Science, http://www.securityintransition.org/wp-content/uploads/2015/08/ISIL-JAN-and-the-war-economy-in-Syria1.pdf

Een van de belangrijkste beoogde doelen in Syrië op dit moment, naast stabiliteit op de lange termijn, is toegang tot basisvoorzieningen. Veerkracht en duurzame oplossingen voor de bevolking om in hun eigen levensonderhoud te voorzien is hier een belangrijk onderdeel van. Door de vele gevechten en bombardementen zijn veel basisvoorzieningen, zoals water- en elektriciteitsvoorzieningen, vernietigd, is de werkloosheid enorm en zijn veel mensen voor hun voedselvoorziening afhankelijk van noodhulp.

Voortvloeiend uit bovenstaande contextanalyse voor Syrië staat het ARC-fonds open voor de volgende beleidsdoelstellingen van het speerpunt Veiligheid en Rechtsorde en bijbehorende landendoelstellingen.

Doel 5: Werkgelegenheid, basisvoorzieningen en weerbaarheid

5.1 Bestuurlijke instellingen, het lokale en nationale maatschappelijk middenveld en de private sector vergroten de toegang tot duurzame werkgelegenheid op een conflict-sensitieve wijze die bijdraagt aan inclusieve ontwikkeling en sociale cohesie.

5.2 Bestuurlijke instellingen, het lokale en nationale maatschappelijk middenveld en de private sector verbeteren duurzame en eerlijke toegang tot basisvoorzieningen, water, elektriciteit en gezondheidszorg, op een wijze die bijdraagt aan legitimiteit van instituties en sociale cohesie.

5.3 In situaties van langdurige crisis helpen nationale en internationale actoren kwetsbare groepen (inclusief vluchtelingen, ontheemden en gastgemeenschappen) hun weerbaarheid te verhogen en duurzaam in hun eigen onderhoud te voorzien.

Daarnaast kunnen aanvragers ook voorstellen indienen op onderstaande landendoelstelling, mits die ondersteunend is aan de prioritaire landendoelstelling(en). Echter, voorstellen op de doelstellingen (5.1, 5.2 en 5.3) hierboven zijn prioritair.

Doel 1: Veiligheid voor mensen

1.3 Lokale gemeenschappen en het maatschappelijk middenveld dragen zelfstandig en in samenwerking met verantwoordelijke instanties bij aan verbeterde veiligheid en een cultuur van vreedzaamheid.