Dit kader kent een aantal kernbegrippen. Voor een goede interpretatie zijn die hier kort beschreven.

Gendergelijkheid – wordt gedefinieerd als gelijke toegang voor vrouwen en mannen tot sociale goederen, kansen, hulpmiddelen en beloning. Gendergelijkheid betekent niet dat mannen en vrouwen niet van elkaar verschillen maar dat hun kansen en rechten in het leven gelijk zijn.

32 OECD (1999) DAC Guidelines for gender Equality and women’s Empowerment in development Cooperation. Development cooperation guidelines Series: 13

Empowerment – staat centraal in het gendergelijkheidsconcept en werd als term geïntroduceerd in het Beijing Platform for Action van 1995. Volgens Kabeer

33 Kabeer, N. (2005) Gender equality and women’s empowerment, a critical analysis of the third Millennium Development Goal. Gender and Development 13 (1):13-24 and Kabeer, N. (1999) Resources, Agency, Achievements: reflections on the Measurement of Women’s Empowerment. In: Development and Change Vol.30 (1999) 435-464. Institute of Social Studies 1999.UK: Blackwell Publishers Ltd.

, is ‘empowerment’ een proces waarbij mensen met weinig keuzevrijheid deze keuzevrijheid verwerven. Macht (power) wordt beschreven in termen van het vermogen van mensen om strategische persoonlijke keuzes te maken en de mate waarin ze invloed hebben op hun eigen leven. Het is belangrijk om hierbij te bedenken dat andere criteria zoals bijvoorbeeld kaste, etniciteit, vermogen, familie en leeftijd afhankelijk van de context een grote bepalende rol kunnen spelen bij de machtpositie van individuen. Het succes van empowerment-strategieën is daarom sterk contextgevoelig

34 ‘One of the major difficulties in measuring empowerment is that the behaviours and attributes that signify empowerment in one context often have different meanings elsewhere’ (Malhotra, 2005)

. Hoewel empowerment onmiskenbaar een individuele dimensie heeft, is de rol van sociale bewegingen evident. Structurele ongelijkheid kan zelden worden overwonnen door een enkel individu en vrouwenorganisaties en sociale bewegingen hebben een belangrijke rol om de randvoorwaarden voor verandering te creëren.

Gender mainstreaming – werd als internationale term geïntroduceerd in het Beijing Plan for Action van 1995 als een bindend principe voor gendergelijkheid (Rodenberg 2004): ii) Gender mainstreaming in het verband van dit beleidskader heeft betrekking op het in kaart brengen van de genderdimensie en de systematische integratie van gelijke behandeling en gendersensitiviteit in alle relevante beleidsterreinen.

Legitimiteit maatschappelijke organisaties – Maatschappelijke organisaties (niet gouvernementele organisaties zonder winstoogmerk) ontlenen hun legitimiteit aan hun achterban en universele waarden zoals vastgelegd in VN-conventies, verdragen en gedragscodes op het terrein van mensenrechten, ontwikkelingssamenwerking en economische samenwerking. Zij werken op basis van feiten en expertise en aan de hand van analyses, en zij leggen verantwoording af over wat zij doen aan de samenleving, hun achterban, de overheid en hun financiers.

Capaciteitsversterking

Richt zich enerzijds op het versterken van partnerorganisaties in termen van expertise, management en financieel beheer. Anderzijds richt deze zich op het ontwikkelen van kernbekwaamheden en -vaardigheden die nodig zijn om ook op termijn in een veranderende context relevant te blijven en resultaten te blijven behalen. Voor dit kader is gekozen voor het 5C-model als basis voor capaciteitsversterking. Het model gaat uit van 5 kernbekwaamheden. Deze zijn

35 Baser, H. and Morgan, P. (2008) Capacity, Change and Performance: Study Report. Maastricht: ECDPM.

:

• Zich verbinden aan een bepaald doel en daarnaar handelen: Capability to act and commit

• Resultaten behalen: Capability to deliver

• Relaties aangaan met externe stakeholders: Capability to relate to external stakeholders

• Zich aanpassen wanneer nodig: Capability to adapt and self-renew

• Coherent handelen: Capability to achieve coherence

Institutionele ontwikkeling

Capaciteitsversterking is gerelateerd aan individuen, organisaties en de bredere context (systeemontwikkeling). De combinatie van deze factoren leidt tot institutionele ontwikkeling.

Enabling environment voor gendergelijkheid – het creëren van maatschappelijke randvoorwaarden voor gendergelijkheid en de implementatie van vrouwenrechten. Om gunstige voorwaarden te scheppen voor gendergelijkheid is een transitie nodig op velerlei terrein; bijvoorbeeld het verbeteren van praktische voorwaarden voor vrouwen, het doorbreken van machtsongelijkheid tussen mannen en vrouwen in het publieke leven en in het gezin, en het aanpakken van discriminerende wetten, beleid en praktijken. Enabling environment heeft sociale, een culturele en juridische dimensies. Maatschappelijke organisaties dragen door hun activiteiten bij aan het scheppen van betere randvoorwaarden voor vrouwen en meisjes. In dit kader gaat het om het verbeteren van de randvoorwaarden voor politieke en economische participatie en het scheppen van een klimaat waarin geweld tegen vrouwen afneemt en de maatschappelijke tolerantie van dit soort geweld verdwijnt.

Beleidstheorie

De basis voor een strategisch programma gericht op het bevorderen van gunstige voorwaarden voor vrouwenrechten en kansen voor vrouwen is een ‘Beleidstheorie’ (Theory of Change). Een ‘Beleidstheorie’

36 https://www.theoryofchange.org/

is een serie bouwstenen die in hun samenhang beschrijft hoe een lange termijndoel te behalen is. De onderliggende analyse, aannames, voorwaarden, beoogde resultaten – outputs, outcomes en impact – worden hierin op een logische wijze gepresenteerd. De ‘Beleidstheorie’ dient als basis om per stap in het proces interventies te kunnen definiëren. In de beleidstheorie wordt ook inzichtelijk gemaakt welke rollen de verschillende stakeholders spelen. De aannames onderbouwen het geschetste veranderproces.

Het is niet eenvoudig om succes en resultaten van een veranderende enabling environment voor vrouwenrechten en gendergelijkheid te meten. Om dit toch zo goed mogelijk te kunnen monitoren en evalueren is het essentieel dat in de Beleidstheorie aannemelijk wordt gemaakt dat de inzet leidt tot verandering in beleid, structuren en processen en uiteindelijk in het leven van vrouwen en meisjes.

De Beleidstheorie laat overtuigend zien wat de doelstelling van het programma is en welke de meetbare tussenstappen zijn om die te bereiken.

Contextanalyse

Genderongelijkheid komt tot stand in complexe samenhang met sociale, economische en politieke factoren. Deze factoren zijn verweven met wereldvraagstukken (conflict, voedselcrisis, klimaatcrisis) maar hebben ook een sterke contextuele en lokale dimensie. Een goede contextanalyse is daarom belangrijk bij de beoordeling van beleidsopties en strategieën:

• De analyse schetst waarom gendergelijkheid niet tot stand komt, wat de belangrijke problemen en achtergronden zijn. De analyse geeft ook aan waar de grootste kansen liggen voor vrouwen en meisjes, welke nationale instrumenten beschikbaar zijn en in welke sectoren de grootste vooruitgang wordt geboekt op weg naar gendergelijkheid.

• Bij de analyse dient de koppeling tussen lokale initiatieven en nationaal beleid en potentieel voor multilaterale inzet te worden verduidelijkt. Een voorbeeld: lokale activiteiten op het gebied van tegengaan van geweld tegen vrouwen versterken het nationale instrumentarium voor implementatie van de Convention on Eliminating All Forms of Discrimination Against Women (CEDAW) en deze activiteiten worden zichtbaar in de nationale CEDAW rapportage.

• De analyse brengt ook de actoren in kaart die op het niveau van land of deelstaat actief zijn om de positie van vrouwen te verbeteren (drivers of change). Deze actorenkaart laat tevens zien waar zich nog grote leemtes bevinden en waar strategische partners te vinden zijn.