Bijlage bij artikel 3, tweede lid.

1. MONDELINGE TAALVAARDIGHEID

Gesprekken

1F | 2F | 3F | 4F

Algemene omschrijving gesprekken | Kan eenvoudige gesprekken voeren over vertrouwde onderwerpen in dagelijks leven op en buiten school. | Kan gesprekken voeren over alledaagse en niet alledaagse onderwerpen uit leefwereld en (beroeps)opleiding, met instanties binnen/buiten school. | Kan gesprekken voeren over onderwerpen uit (beroeps)opleiding en -voorbereiding, werk en stage en over onderwerpen van maatschappelijke aard. | Kan gesprekken voeren over complexe en abstracte onderwerpen uit (beroeps)opleiding en van maatschappelijke aard.

Gesprekstaken

1F | 2F | 3F | 4F

Informatieve gesprekken | Kan eenvoudige gesprekken voeren over vertrouwde onderwerpen in dagelijks leven op en buiten school. | Kan gesprekken voeren over alledaagse en niet alledaagse onderwerpen uit leefwereld en (beroeps)opleiding, met instanties binnen/buiten school. | Kan gesprekken voeren over onderwerpen uit (beroeps)opleiding en -voorbereiding, werk en stage en over onderwerpen van maatschappelijke aard. | Kan gesprekken voeren over complexe en abstracte onderwerpen uit (beroeps)opleiding en van maatschappelijke aard.

Betogende gesprekken | Maakt kennis met debatregels (stelling, gespreksleider, beurtverdeling, publiek, jury). | Neemt deel aan eenvoudige debatvormen. | Neemt deel aan complexere debatvormen. | idem

Menings- en besluitvormende gesprekken | Discussieert over actueel onderwerp uit bronnen voor jeugdnieuws. Overlegt in tweetallen over herschrijven van een tekst. | Voert groepsgesprekken en informele discussies. Overlegt bij groepswerk. | Voert formele discussies. | idem

Kenmerken van de taakuitvoering

1F | 2F | 3F | 4F

Gespreksstrategie en inhoud bepalen | Bereidt inhoud nagenoeg zelfstandig voor. Leert gesprek monitoren (bijvoorbeeld beter luisteren, vragen stellen, teruggrijpen). | Bereidt inhoud zelfstandig voor. Kiest en hanteert strategie die past bij gespreksdoel en eigen spreekdoel. | idem | idem

Afstemming op doel | Herkent verschillende gespreksdoelen en past taalgebruik daaraan aan. In gesprekken in kleine groepen blijft leerkracht meer op achtergrond. | Kent gespreksregels en handelt naar gespreksdoel en eigen spreekdoel. Vraagt doelgericht naar informatie en vraagt door. | idem + Hanteert afwijkingen van gespreksdoel en -regels zonder draad kwijt te raken. | idem

Afstemming op de gesprekspartner(s)1 | Past register (woordgebruik en zinsbouw) aan aan situatie (formeel/informeel) en aan gesprekspartner (standaardtaal, jongerentaal, straattaal). | Herkent spreekdoel van anderen. Kiest bij gesprekssituatie en -partner passend register. | Reageert adequaat (bijvoorbeeld met empathie) op verbale uitingen en non-verbale signalen van gesprekspartner(s). Herformuleert, indien nodig, eigen uitingen. | idem

Beurten nemen en bijdragen aan samenhang | Neemt en geeft beurt op goede moment. Leert gesprek in kleine groep leiden. | Past regels voor beurtwisseling routinematig toe (bijvoorbeeld aansluiten, initiatief nemen). Stelt reacties uit totdat bijdrage van ander(en) is geïnterpreteerd en beoordeeld. Is zich bewust van eigen rol in gesprek. | Gebruikt standaardzinnen om tijd te winnen en beurt te behouden. («Dat is een lastige vraag.») Stuurt bij als gespreksdoel en -regels uit oog worden verloren. | Treedt op als gespreksleider bij discussie en debat.

1F | 2F | 3F | 4F

Woordgebruik | Gebruikt specifiek aan onderwerp gerelateerde inhouds-woorden en passende functiewoorden. Varieert enigszins in woordgebruik. | Gebruikt woorden meestal passend en er is meer variatie in woordgebruik. Fouten in idiomatische uitdrukkingen (bula pipa) komen nog voor. | Gebruikt geen Nederlands- of Engelstalige (vak- en beroepstaal) woorden, wanneer deze in het Papiamentu voorhanden zijn. Kiest (vaktaal)woorden gevarieerd en adequaat. Maakt zelden fouten. | Heeft rijk en trefzeker woordgebruik, ook wat betreft idiomatische uitdrukkingen en uitdrukkingen uit spreektaal.

Spreektechniek en zinsbouw | Spreekt verstaanbaar. Accent, onduidelijke articulatie en/of haperingen komen regelmatig voor. Redelijk accuraat gebruik van eenvoudige zinsconstructies. | Spreekt meestal vloeiend: aarzelingen, haperingen en zinsbouwfouten komen voor, maar worden hersteld. | Spreekt vloeiend: aarzelingen haperingen en zinsbouwfouten zijn zeldzaam en worden direct hersteld. | idem

Non-verbale communicatie | Zet lichaamshouding, oogcontact en gebaren regelmatig in om bijdrage aan gesprek te ondersteunen. | Zet lichaamshouding, oogcontact en gebaren bewust in in gesprek. | Activeert via lichaamshouding, gebaren en oogcontact ook gesprekspartner(s). | idem

Luisteren

1F | 2F | 3F | 4F

Algemene omschrijving luisteren | Kan luisteren naar teksten over concrete en minder concrete onderwerpen uit nabije en minder nabije omgeving.2 | Kan luisteren naar teksten over ook abstractere onderwerpen die verder van belevingswereld af staan, ook uit beroepsopleiding. | Kan luisteren naar teksten over concrete en abstracte onderwerpen, ook van maatschappelijke aard. | idem

Kenmerken van de aangeboden luisterteksten

1F | 2F | 3F | 4F

Structuur | Structuren zijn eenvoudig en herkenbaar. Verbanden en denkstappen worden expliciet benoemd via signaal- en verwijswoorden. | Structuren zijn complexer, maar herkenbaar. Verbanden en denkstappen worden expliciet benoemd via signaal- en verwijswoorden. | Structuren zijn complex en herkenbaar. Verbanden en denkstappen zijn soms impliciet. | Verbanden en denkstappen zijn vaak impliciet.

Informatiedichtheid | Tekst met meerdere, herkenbare inhoudselementen die worden herhaald of geparafraseerd. Belangrijke informatie is gemarkeerd. | Tekst met meerdere, voor leerling nieuwe inhoudselementen. Hoofdzaken worden benoemd en herhaald. | Tekst met veel voor leerling nieuwe inhoudselementen en weinig benoeming en herhaling van hoofdzaken. | Tekst met veel voor leerling nieuwe inhoudselementen en hoog abstractieniveau.

1F | 2F | 3F | 4F

Stijl (zinsbouw en woordgebruik) | Eenvoudig samengestelde zinnen (nevenschikking). Concrete en abstractere begrippen in minder bekende context van onderwerp. | Samengestelde zinnen (hoofdzin met maximaal één bijzin). Abstracte begrippen in onbekende context van onderwerp. | Complexer samengestelde zinnen (meer dan 2 hoofdzinnen of hoofdzin met meer bijzinnen), met ook minder frequente verbindingswoorden Abstracte begrippen, woordspelingen en vaste uitdrukkingen. | idem

Tekstlengte | Zakelijke teksten tot 10 minuten, fictionele teksten tot 20 minuten. | Teksten tot ongeveer 20 minuten; meer indien enige interactie mogelijk is (bijvoorbeeld vragen stellen). | Teksten van 30 minuten of meer, ook als geen interactie mogelijk is. | Tekstlengte is niet meer relevant.

Relatie tussen gesproken tekst en beeld | Beeld en tekst ondersteunen elkaar. Tekst zonder beeld komt voor. | Beeld (grafiek, schema) is samenvatting van tekst en wordt op hoofdlijnen toegelicht met tekst. | Tussen tekst en beeld bestaan discrepanties die voor volledig begrip gesignaleerd en geïnterpreteerd moeten worden. | idem

Tempo, accent en articulatie | Langzaam spreektempo. Helder, aan luisteraar aangepast algemeen beschaafd Papiamentu (ABP). | Normaal spreektempo. Duidelijk gearticuleerd ABP. | Normaal spreektempo. ABP. | Normaal tot snel tempo. Niet altijd duidelijk gearticuleerd. Afwijkingen van ABP vormen meestal geen probleem, mits er tijd is om daaraan te wennen.

Luister-/kijktaken

1F | 2F | 3F | 4F

Informatieve teksten | Luistert naar voor leeftijdsgroep bestemde presentaties, verslagen en (nieuws)items op radio/tv (bijvoorbeeld Edukami tv), in de les en op internet. | Luistert naar documentaires, presentaties, toespraken, podcasts, lessen, (nieuws)- berichten en informatieve programma’s (bijvoorbeeld Telenotisia, Herensia) | Luistert naar verslagen, presentaties, toespraken, lessen/ colleges, (nieuws)berichten en informatieve programma’s. | idem