Geschiedenis vwo | Domein A: Historisch besef 1. De deelnemer kan: • gebeurtenissen uit zijn eigen leven alsmede verschijnselen, gebeurtenissen en personen uit de geschiedenis met behulp van een tijdbalk of een andere vorm van chronologische schematisering ordenen en daarbij de volgende aanduidingen van tijd en tijdsindeling gebruiken: jaren, eeuwen, tijdvakken, perioden en jaartellingen; • met gebruik van voorbeelden uit de perioden- en tijdvakkenindeling van eindterm 2, de westers-christelijke jaartelling en meerdere voorbeelden van jaartellingen of periodiseringen uitleggen dat chronologische indelingen interpretatief van aard zijn en (mede) afhangen van de standplaats die men inneemt en/of de vraag die men wil beantwoorden. 2. De deelnemer kan de volgende tijdvakken met bijbehorende tijdsgrenzen in chronologische volgorde noemen en als referentiekader gebruiken: • tijdvak 8: tijd van burgers en stoommachines (1800–1900) / industrialisatietijd / 19e eeuw; • tijdvak 9: tijd van de wereldoorlogen (1900–1950) / eerste helft 20e eeuw; • tijdvak 10: tijd van televisie en computer (vanaf 1950) / tweede helft 20e eeuw. 3. De deelnemer kan: • uitleggen dat de indeling in perioden en tijdvakken een westers perspectief op de geschiedenis vertegenwoordigt en wat de beperkingen en bezwaren daarvan kunnen zijn. 6. De deelnemer kan: • in het kader van een historische vraagstelling verklaringen geven voor historische gebeurtenissen, verschijnselen en ontwikkelingen; • onderscheid maken tussen verschillende soorten oorzaken en gevolgen. 7. De deelnemer kan bij het geven van oordelen over het verleden rekening houden met: • het onderscheid tussen feiten en meningen; • tijd- en plaatsgebondenheid van interpretaties en oordelen afkomstig van personen uit het verleden en afkomstig van hedendaagse personen, onder wie hij zelf; • de rol van waardepatronen in heden en verleden; • het ondersteunen van uitspraken met behulp van argumenten. Domein B: Oriëntatiekennis 8. De deelnemer kan voor elk van de drie tijdvakken die genoemd zijn in eindterm 2: • de kenmerkende aspecten voor ieder tijdvak noemen; • bij elk kenmerkend aspect van een tijdvak een passend voorbeeld geven van een gebeurtenis, ontwikkeling, verschijnsel of handeling dan wel gedachtegang van een persoon en dit voorbeeld gebruiken om het betreffende aspect te verduidelijken; Voor tijdvak 8 gelden de volgende kenmerkende aspecten: 31. de industriële revolutie die in de westerse wereld de basis legde voor een industriële samenleving; 32. discussies over de ‘sociale kwestie’; 33. moderne vorm van imperialisme die verband hield met de industrialisatie; 34. de opkomst van emancipatiebewegingen; 35. voortschrijdende democratisering, met deelname van steeds meer mannen en vrouwen aan het politieke proces; 36. de opkomst van politiek-maatschappelijke stromingen: liberalisme, nationalisme, socialisme, confessionalisme en feminisme. Voor tijdvak 9 gelden de volgende kenmerkende aspecten: 37. de rol van moderne propaganda- en communicatiemiddelen en vormen van massaorganisatie; 38. het in praktijk brengen van de totalitaire ideologieën communisme en fascisme/nationaalsocialisme; 39. de crisis van het wereldkapitalisme; 40. het voeren van twee wereldoorlogen; 41. racisme en discriminatie die leidden tot genocide, in het bijzonder op de joden; 42. de Duitse bezetting van Nederland; 43. verwoestingen op niet eerder vertoonde schaal door massavernietigingswapens en de betrokkenheid van de burgerbevolking bij oorlogvoering; 44. vormen van verzet tegen het West-Europese imperialisme. Voor tijdvak 10 gelden de volgende kenmerkende aspecten: 45. de verdeling van de wereld in twee ideologische blokken in de greep van een wapenwedloop en de daaruit voortvloeiende dreiging van een atoomoorlog; 46. de dekolonisatie die een eind maakte aan de westerse hegemonie in de wereld; 47. de eenwording van Europa; 48. de toenemende westerse welvaart die vanaf de jaren zestig van de twintigste eeuw aanleiding gaf tot ingrijpende sociaal-culturele veranderingsprocessen; 49. de ontwikkeling van pluriforme en multiculturele samenlevingen. Domein D: Geschiedenis van de rechtsstaat en van de parlementaire democratie 10. De deelnemer kan: • verband leggen tussen het ontstaan van vrijheidsrechten en politieke rechten in bepaalde historische tijdvakken en kenmerkende aspecten van die tijdvakken; • belangrijke denkers noemen en hun opvattingen over de relatie tussen staat en onderdanen • uitleggen onder invloed van welke factoren de rechtsstaat zich in Nederland heeft ontwikkeld en welke actoren erbij betrokken waren; • uitleggen onder invloed van welke factoren de parlementaire democratie zich in Nederland heeft ontwikkeld sinds 1795; • de ontstaansgeschiedenis van de belangrijkste politieke stromingen en partijen weergeven sinds 1848.
Geen zoekvragen. Wat u typt, wordt alleen gebruikt om de resultaten te maken en daarna vergeten.
Geen IP-adressen, geen bezoekerslogboek en geen lijst van geopende regelingen.
Geen cookies en geen accounts. Daarom vragen wij ook geen toestemming voor cookies.
Geen lokale opslag in uw browser, met één uitzondering die u zelf kiest: klikt u bij de melding over bladwijzers op "Niet meer tonen", dan onthoudt uw browser dat (sleutel wetzoeker.bladwijzer). Dat blijft op uw eigen toestel, wordt nooit naar ons gestuurd en kunt u wissen door de sitegegevens in uw browser te verwijderen.
Geen analytics, geen tracking, geen profielen en geen advertenties.
Geen externe lettertypen, scripts of afbeeldingen. Uw browser praat alleen met deze site.
Welke gegevens wij wel kort gebruiken
Om de site te kunnen tonen, ontvangt de server uw IP-adres. Dat is een persoonsgegeven. Wij gebruiken het voor twee dingen:
De verbinding zelf. Zonder IP-adres kan de server het antwoord niet terugsturen. Dit duurt zolang het verzoek duurt.
Bescherming tegen misbruik. Eén aansluiting mag een beperkt aantal zoekopdrachten per minuut doen. Daarvoor houdt de server in het werkgeheugen een teller bij. Die teller hangt niet aan uw IP-adres, maar aan een code die daaruit wordt berekend met een geheime sleutel (HMAC-SHA-256). De sleutel wordt bij elke herstart opnieuw gemaakt en nergens bewaard. Zonder die sleutel is de code niet terug te rekenen naar uw IP-adres.
Gaat er op de server iets technisch mis, dan wordt de foutmelding bewaard, zonder IP-adres, adresregel of andere gegevens van uw verzoek.
Rechtsonder staat hoeveel zoekopdrachten er in totaal op deze site zijn gedaan. Iedere zoekopdracht telt mee. Wij bewaren alleen dat ene getal: niet wat er is gezocht, niet wanneer en niet door wie.
Grondslag
Wij gebruiken uw IP-adres op grond van ons gerechtvaardigd belang (artikel 6, lid 1, onder f AVG): de site bereikbaar, veilig en beschikbaar houden voor iedereen. Wij gebruiken het voor niets anders.
Hoe lang
IP-adres voor de verbinding: alleen tijdens het verzoek.
Teller tegen misbruik: in het werkgeheugen, weg na maximaal 15 minuten zonder verkeer. Bij een herstart is alles direct weg. Niets hiervan komt op schijf.
Wie de gegevens nog meer kan zien
De server staat bij een hostingpartij in Nederland. Die levert de machine en het netwerk en verwerkt daarbij technisch het netwerkverkeer. Wij delen geen gegevens met anderen en verkopen niets. Er gaan geen gegevens naar landen buiten de Europese Economische Ruimte.
Geautomatiseerde besluiten
Doet u te veel zoekopdrachten in korte tijd, dan krijgt u even de melding "Te veel verzoeken". Na ongeveer een minuut kunt u verder. Er worden geen andere besluiten over u genomen en er worden geen profielen gemaakt.
Uw rechten
U hebt recht op inzage, correctie, verwijdering, beperking en bezwaar. Omdat wij niets over u opslaan, kunnen wij u meestal niet terugvinden en is er dus ook niets in te zien of te verwijderen (artikel 11 AVG). U kunt ons altijd een vraag stellen via rechtspraak.zoeker.tipper155@passmail.net.
Bent u het niet eens met hoe wij met gegevens omgaan, dan kunt u een klacht indienen bij de Autoriteit Persoonsgegevens.
Wat u zelf ziet en bewaart
Uw zoekvraag staat in de adresbalk (bijvoorbeeld /?q=diefstal). Die komt in de geschiedenis van uw eigen browser, niet bij ons.
Klikt u naar een andere site, zoals wetten.overheid.nl, dan geeft uw browser niet door vanaf welke pagina u kwam.
De site werkt alleen via een versleutelde verbinding (HTTPS). Uw internetprovider kan zien dat u deze site bezoekt, maar niet wat u zoekt of leest.
Waar de wetteksten vandaan komen
De server haalt de teksten zelf één keer per dag op bij de overheid. Opent u een oudere versie van een regeling die nog niet op de server staat, dan haalt de server die versie op dat moment op. Dat verzoek komt van de server, niet van u, en er gaat niets over u mee. Wij bewaren niet wie om welke versie vroeg.
Colofon
wetzoeker maakt alle geldende landelijke regelgeving van Nederland doorzoekbaar.
Dit is een niet-commerciële site. Er worden geen producten of diensten verkocht en er is geen reclame.
Bron
De teksten komen uit het Basiswettenbestand (BWB) van de overheid. Dat is dezelfde bron als die van wetten.overheid.nl. Op wetten, besluiten en verordeningen rust geen auteursrecht (artikel 11 Auteurswet). Van elk opgehaald bronbestand wordt een SHA-256-hash bewaard, zichtbaar op de pagina van de regeling.
Geen officiële bron, geen advies
De teksten worden automatisch overgenomen en kunnen fouten bevatten of achterlopen. Alleen de tekst op wetten.overheid.nl is de geldende tekst. Deze site geeft geen juridisch advies. Wij zijn niet aansprakelijk voor schade door het gebruik van deze site.
Toegankelijkheid
Wij willen dat iedereen deze site kan gebruiken, en richten ons op de richtlijnen WCAG 2.2 niveau AA. De site werkt helemaal met het toetsenbord (/ springt naar de zoekbalk), heeft genoeg contrast en houdt rekening met de instelling voor minder beweging. Loopt u ergens tegenaan, laat het ons weten via rechtspraak.zoeker.tipper155@passmail.net.
Beveiliging
Hebt u een zwakke plek in deze site gevonden? Meld het via rechtspraak.zoeker.tipper155@passmail.net. Wij vragen u om de zwakke plek niet te misbruiken, geen gegevens van anderen in te zien en ons de tijd te geven om het op te lossen. Zie ook security.txt.
Privacy
Deze site bewaart geen gegevens over bezoekers. Lees de privacyverklaring.
Software
wetzoeker is open source onder de European Union Public Licence (EUPL-1.2) en draait zonder diensten van derden.