§ 3.1. Beleidsterrein Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie

De Minister van OCW is verantwoordelijk voor de ontwikkeling en uitvoering van het beleid op het gebied van beroepsonderwijs en volwasseneducatie. Tot 1996 waren op dat gebied allerlei wetten en regelingen van toepassing:

– de Kaderwet volwasseneducatie (KVE 1991);

– de Wet op Cursorisch Beroepsonderwijs (WCBO 1992);

– het Besluit vormingswerk voor jeugdigen (BVJ 1994);

– de Wet op het voortgezet onderwijs (WVO 1963) en wijzigingswetten.

Met de invoering van de Wet educatie en beroepsonderwijs (WEB) op 1 januari 1996 hebben de kenniscentra beroepsonderwijs bedrijfsleven (kenniscentra) nog maar met één wet te maken (op dit beleidsterrein althans). De meest voor de hand liggende naam voor het beleidsterrein vanaf 1996 is dan ook educatie en beroepsonderwijs. Het voorvoegsel ‘volwassenen-’ is vervallen aangezien niet álle vormen van volwasseneneducatie in de WEB zijn bijeengebracht.

1 De draden van de WEB, p.3.

§ 3.2. Actor: Kenniscentra beroepsonderwijs bedrijfsleven

In deze paragraaf wordt ingegaan op de actor waarvan het handelen in dit BSD gewaardeerd wordt. Voor andere actoren wordt verwezen naar § 3.3.

Actoren op de deelterreinen Volwasseneneducatie/Erkende onderwijsinstellingen/Vormingswerk voor jeugdigen/Leerlingwezen en Cursorisch Beroepsonderwijs 1945–1995/1996–

Landelijke organen

2 Tegenwoordig kenniscentra beroepsonderwijs bedrijfsleven geheten.

ten tijde van de Wet op het leerlingwezen

Er is een aantal landelijke organen die elk één of meer bedrijfstakken als werkterrein hebben. Een landelijk orgaan stelt de programma’s op voor de praktijkcomponent van het leerlingwezen en bewaakt de samenhang tussen praktijk- en schoolcomponent, adviseert over de eindtermen, examineert en begeleidt leerlingen op de arbeidsplaats. De landelijke organen verlenen tussenkomst bij het afsluiten van leerovereenkomsten en zien toe op de naleving daarvan. Zij worden gefinancierd door de overheid. Het bestuur is samengesteld uit vertegenwoordigers van werkgevers, werknemers- en onderwijsorganisaties.

Landelijke organen beroepsonderwijs (LOB)/Landelijk orgaan beroepsonderwijs agrarische sector (laatste thans genoemd Aequor)

In het kader van de WCBO zijn de landelijke organen en de bedrijfstakgewijze overlegorganen onderwijs-bedrijfsleven (boob) sinds 1993 geïntegreerd in de landelijke organen beroepsonderwijs. De nieuw gevormde lob’s zijn onder meer belast met de taak één kwalificatiestructuur voor het gehele secundaire beroepsonderwijs tot stand te brengen. De landelijke organen worden structureel gefinancierd door de overheid; het merendeel door OCW, een enkele door LNV. Aanvullende financiering kan plaats vinden door de betreffende bedrijfstak.

De landelijke organen heten sinds september 2002 kenniscentra beroepsonderwijs bedrijfsleven (of kortweg kenniscentra). Er zijn inmiddels 19 kenniscentra, die per bedrijfstak georganiseerd zijn. Met de invoering van de WEB hebben de kenniscentra andere taken gekregen, waarbij het belangrijkste doel van de kenniscentra is ervoor te zorgen dat er voldoende nieuw en gekwalificeerd talent instroomt in de bedrijfstak waarvoor zij werken.

De kenniscentra hebben de volgende taken op grond van de Wet educatie en beroepsonderwijs (WEB):

– ontwikkelen en onderhouden van kwalificaties voor het secundaire beroepsonderwijs;

– het zorgdragen voor voldoende nieuwe leerbedrijven;

– bewaken van de kwaliteit van die leerbedrijven.

De andere actoren, waarvan de Minister van OCW de belangrijkste is, stellen zelf een selectielijst op of hebben dat reeds gedaan.

§ 3.3. Overige actoren op het beleidsterrein

Actoren op de deelterreinen Volwasseneneducatie/Erkende onderwijsinstellingen/Vormingswerk voor jeugdigen/Leerlingwezen en Cursorisch Beroepsonderwijs 1945–1995

de Minister van Onderwijs en Wetenschappen/Inspectie

de Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij/Inspectie

de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

de Minister van Economische Zaken

Centraal Bestuur voor de Arbeidsvoorziening (CBA)

Centrale Jeugdraad

Harmonisatieraad Welzijnsbeleid

Onderwijsraad

Provinciale Staten/Gedeputeerde Staten

Raad voor de Jeugdvorming

Raad voor Studie- en Beroepskeuze

Raad voor de volwasseneneducatie (RVE)

Regionaal Bestuur voor de Arbeidsvoorziening (RBA)

Regionaal orgaan leerlingwezen

Rijksinspectie Jeugdzaken en Volksontwikkelingswerk

Staatstoezicht op de volksgezondheid

Adviescentrum Opleidingsvraagstukken (A&O)

Bedrijfstakgewijs overleg onderwijs-bedrijfsleven (BOOB)

Bond van instellingen voor schriftelijk onderwijs (BISON)

BVE-Kamer

Centraal orgaan beroepsbegeleidend onderwijs (COBO)

Centraal Orgaan voor de Landelijke Opleidingsorganen van het bedrijfsleven (COLO)

Centraal Orgaan Regionale Organen (CORO)

Contactcentra onderwijsarbeid (COA)

Georganiseerd Schoolwezen Beroepsonderwijs (GSB)

Landelijk Landelijke ondersteuningsinstellingen volwasseneneducatie

Landelijke organisaties van het vormingswerk

Landelijke Organisatie Christelijk Vormingswerk (LOCV)

Landelijke Organisatie Vormingswerk voor Werkende Jongeren (LOVWJ)

Landelijk overleg cursorisch ondernemersonderwijs

Landelijke Stichting Katholieke Levensscholen (LSKL)

Nationaal Centrum Vorming Bedrijfsjeugd (NCVB)

Nationale Stichting voor Mater Amabilis Scholen (NSMAS)

Pedagogisch Centrum Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (PCBB)

Procescoördinatie-BVE I (1991–1994) en II (1994–1996)

Regionale dienstencentra (RDC)

Vereniging beroepsonderwijs en volwasseneneducatie (VBVE)

Vereniging voor buitenschools mondeling onderwijs (VBMO)

Actoren Educatie en Beroepsonderwijs 1996–

De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen/Inspectie en, voor zover het betreft het beroepsonderwijs op het gebied van de landbouw en de natuurlijke omgeving, de Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij/Inspectie

AB-kamer (Agrarisch beroepsonderwijs)

Adviescommissie onderwijs-arbeidsmarkt (ACOA)

Centraal Bestuur voor de Arbeidsvoorziening (CBA)

Centrum voor Innovatie Beroepsonderwijs-Bedrijfsleven (CIBB)

Centrum voor Innovatie van Opleidingen (CINOP)

Colo: vereniging kenniscentra beroepsonderwijs bedrijfsleven

EB-kamer/BVE-kamer (educatie en beroepsonderwijs)

Onderwijsraad

Participatiefonds wachtgelden

Regionaal Bestuur voor de Arbeidsvoorziening (RBA)

Senter

Voor een beschrijving van bovengenoemde actoren, wordt verwezen naar het PIVOT-rapport ‘De draden van de WEB’ hoofdstuk 7 en 8.

§ 3.4. De afbakening van het beleidsterrein

Het beleidsterrein wordt in het RIO opgedeeld in:

1. Volwasseneneducatie 1945–1995 en niet door de overheid bekostigd onderwijs

2. Vormingswerk voor jeugdigen 1945–1995

3. Leerlingwezen/cursorisch beroepsonderwijs 1945–1995

4. Educatie en beroepsonderwijs 1996

Het beleidsterrein van de kenniscentra ligt op het vlak van het secundair beroepsonderwijs.

§ 3.5. Het taakgebied waartoe het beleidsterrein behoort

De overheid heeft als taak zorg te dragen voor het openbaar onderwijs, de vrijheid van onderwijs, de structurering, de bekostiging, het toezicht, het examineren en de studiefinanciering.

De overheid bevordert ook de vernieuwing van het onderwijs. De Minister van OCW, de belangrijkste zorgdrager op de onderwijsbeleidsterreinen, is verder belast met het wetenschapsbeleid en het toezicht op het onderwijs.

§ 3.6. De doelstelling(en) van de overheid op het beleidsterrein

De kenniscentra beroepsonderwijs bedrijfsleven ontwikkelen en onderhouden kwalificaties voor het secundaire beroepsonderwijs, dragen zorg voor voldoende nieuwe leerbedrijven en bewaken ook de kwaliteit van die leerbedrijven. Op deze manier zorgen kenniscentra er voor dat er voldoende nieuw en gekwalificeerd talent instroomt in de bedrijfstak waarvoor zij werken. De taken die hierboven zijn beschreven, zijn vastgelegd in de Wet educatie en beroepsonderwijs (WEB).