Er zijn vele actoren die zich bewegen op het gebied van de belastingen. Immers, een ieder krijgt te maken met de belastingheffing. Dat er vele actoren zijn wil niet zeggen dat alle handelingen van alle actoren in deze selectielijst aan de orde moeten komen. Het onderzoek beperkt zich tot de actoren die aan enkele criteria voldoen. Er zijn vier criteria gehanteerd:

1. Valt de actor onder de Archiefwet 1995?

2. Maakt de betrokken actor onderdeel uit van de organisatie – in enge zin, doch met inbegrip van (interdepartementale) commissies en adviesraden – van waaruit het onderzoek plaatsvindt?

3. Wordt in een ander institutioneel PIVOT-onderzoek aandacht besteed aan de betrokken actor?

4. Verricht de actor handelingen op het beleidsterrein?

De voornaamste actor die in deze lijst naar voren komt is de Minister van Financiën.

Uiteraard komt ook de Belastingdienst als actor met regelmaat terug.

Buiten de Minister van Financiën zijn ook andere instanties actief binnen het belastinggebied. In nationaal verband kan de belastingbetaler als gevolg van bepalingen in de wetgeving zijn recht halen bij de Rechter, de Tariefcommissie en de Raad van State, afd. Rechtspraak. Via de Nationale Ombudsman, waarvoor afzonderlijke wetgeving van toepassing is, kan men zijn beklag doen met betrekking tot zijn/haar ondervindingen met betrekking tot het handelen of nalaten van de Belastingdienst.

Via de Commissies van de Verzoekschriften van de Eerste en Tweede Kamer der Staten-Generaal kan de burger zijn problemen met betrekking tot de belastingheffing en/of belastinginning onder de aandacht brengen van de Eerste of Tweede Kamer. Alle hiervoor genoemde organen/instanties zullen de Minister van Financiën om opheldering verzoeken of in staat stellen verweer te geven. Middels art. 5 van de Grondwet heeft iedere burger het recht schriftelijke verzoeken bij het bevoegde gezag in te dienen. In het wetgevingstraject komen naast de beide Kamers der Staten-Generaal ook de Raad van State, verschillende commissies en deskundigen die advies geven als actoren naar voren. Ook verzoeken die bij de Koningin en het Kabinet van de Koningin vanwege belastingplichtigen binnenkomen worden voor afhandeling en/of advies voorgelegd aan de Minister van Financiën. Het Kabinet van de Koningin speelt ook een rol bij de totstandkoming en de uiteindelijke bewaring van de Koninklijke Besluiten.

Internationaal is er ook een aantal actoren waar te nemen.

Naast de contacten met andere mogendheden die voortvloeien uit met elkaar gesloten verdragen zijn er ook de zogenaamde volkenrechtelijke organisaties en hun instituten en onderdelen. Vanzelfsprekend zijn de EEG en de OESO vooraanstaande actoren.

Mochten de richtlijnen/besluiten van internationale organisaties waartoe Nederland, via verdragen, is toegetreden, leiden tot wijzigingen in bestaande nationale wetgeving dan worden deze wijzigingen automatisch in kaart gebracht bij de handelingenopsommingen van die wetgeving.

Actoren waarvan de handelingen in deze selectielijst zijn opgenomen:

1. De Minister en de Secretaris Generaal van Financiën.

De minister en de SG vallen onder de werking van de Archiefwet 1995.

2. De Belastingdienst (Directeur, Inspecteur, Ontvanger etc.).

In verband met de enorme hoeveelheid wet- en regelgeving waarin activiteiten van de Belastingdienst omschreven worden zijn de handelingen alleen op het niveau van de wet en globaal op het niveau van de interne aanschrijvingen in kaart gebracht. De Belastingdienst ressorteert onder de Minister van Financiën en valt derhalve onder de werking van de Archiefwet 1995.

3. Commissie van drie deskundigen die de minister adviseert.

(opheffing van de commissie onbekend) Advies bij de behandeling van bezwaarschriften en bijzondere gevallen m.b.t. het innen/vaststellen van voorschotten op te betalen belastingen ingevolge het Besluit van 23-12-1943, Stb. D 58, tot vaststelling van het Besluit Voorschotten Belasting van lichamen 1943.

De commissie werd benoemd door de Minister van Financiën en valt daarom onder de werking van de Archiefwet 1995.

4. Commissie ter vereenvoudiging van de belastingwetgeving en de uitvoering daarvan: ‘Commissie van den Berge’.

Ingesteld: Bij Beschikking van de Minister van Financiën d.d. 17-09-1948 nr. 316 (Stcrt. 181), beëindiging van de werkzaamheden: 1954. (Producten: o.a. een concept Algemene wet inzake Rijksbelastingen.)

De handelingen van de commissie zijn opgenomen omdat de werkzaamheden geschieden in opdracht van de Minister van Financiën die onder de Archiefwet 1995 valt, maar zullen ook terugkomen bij de andere PIVOT-rapportages over het belastinggebied.

5. Advies Commissie voor een aantal fiscale vraagstukken, ‘Commissie Hofstra’.

De commissie werd ingesteld door de Minister van Financiën op 10-06-1966 bij beschikking nr. 185 Afd. Personeel. De commissie heeft verschillende vraagstukken onderzocht en samen met haar conclusies voorstellen tot wijziging van enkele fiscale wetten gepresenteerd. Behalve dat de commissie in dit deel van de PIVOT-rapportage naar voren komt zal zij dus ook in de PIVOT-rapportage m.b.t. de specifieke belastingwetten naar voren komen. Aanvankelijk stond de commissie onder voorzitterschap van dhr. van Soest.

6. Prof. Mr. H.J. Hofstra.

In opdracht van het ministerie van Financiën heeft Prof. Hofstra onderzoek verricht.

7. W.J. van Bijsterveld.

Van Bijsterveld heeft in opdracht van de Minister van Financiën onderzoek verricht naar fiscale fraude.

8. Interdepartementale Commissie Inkomensprijzen (ICIP).

De commissie is door de Minister van Financiën i.s.m. met de Minister van Sociale Zaken ingesteld.

9. Adviescommissie voor de bestudering van de belastingheffing van zelfstandigen in vergelijking met die van loontrekkenden. (Commissie van Soest).

De commissie werd ingesteld door de Minister van Financiën bij Beschikking van 24-01-1969, nr. 135, Stcrt. 19.

10. Werkgroep Besparingen (Commissie van Franeker).

De werkgroep werd ingesteld in een briefwisseling tussen Financiën en Sociale Zaken en Volksgezondheid na aankondiging bij de behandeling van de Rijksbegroting 1969, Hoofdstuk IXB in de Vaste Commissie voor Financiën van de Tweede Kamer.

11. Adviescommissie voor Fiscale aangelegenheden.

De commissie is ingesteld door de Minister van Financiën en kende wisselend een ambtelijke of niet ambtelijke secretaris.

12. Interdepartementale Werkgroep Kwijtscheldings/Inkomensbeleid.

In 1986 ingesteld door de Minister van Financiën.

13. De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties valt onder de werking van de Archiefwet 1995.

14. De Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij.

De Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij valt onder de Archiefwet.

15. De Minister van Sociale Zaken.

De Minister van Sociale Zaken viel onder de werking van de Archiefwet 1995.

16. De Minister van Verkeer en Waterstaat.

De Minister van Verkeer en Waterstaat valt onder de werking van de Archiefwet 1995.

17. De Hoge Raad (inclusief Civiele Kamer i.v.m. procedures ingevolge de Invorderingswet).

De Hoge Raad valt onder de werking van de Archiefwet. De Hoge Raad doet uitspraken in cassatieprocedures. Aangezien er bij het ministerie van Justitie ook een PIVOT-onderzoek gehouden wordt zijn alleen handelingen opgenomen uit de fiscale wetgeving.

Actoren waarvan de handelingen in deze selectielijst niet zijn opgenomen:

1. Raden van Beroep in belastingzaken.

De Raden van Beroep in belastingzaken doen uitspraak in aangespannen procedures in het kader van heffing en inning van belastingen. De wetgeving t.a.v. de Raden van Beroep in Belastingzaken is onder eerste verantwoordelijkheid opgemaakt door de Minister van Justitie. De Raden vallen derhalve onder de Archiefwet 1995. Aangezien er bij het ministerie van Justitie ook een PIVOT-onderzoek gehouden wordt zijn alleen handelingen opgenomen die ten aanzien van het taakgebied van de Minister van Financiën verricht worden.